Bản án 104/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

7 Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự đều có mặt, bà N vắng mặt nhưng có đại diện theo uỷ quyền tham gia tố tụng, HĐXX căn cứ Điều 296 BLTTDS để xét xử vụ án.

[2]. Đơn kháng cáo của ông Nguyễn Đình V, bà Nguyễn Thị N đã nộp tại Toà án nhân dân khu vực 9 - Bắc Ninh trong thời hạn, đúng quy định, các ông, bà thuộc trường hợp được miễn nộp tạm ứng án phí phúc thẩm. Kháng cáo của ông V , bà N được HĐXX chấp nhận xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

[3]. Xét kháng cáo của ông V1, bà N, căn cứ các tài liệu, chứng cứ và lời khai của các đương sự, kết quả tranh tụng tại phiên toà, HĐXX thấy:

[4]. Về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất của gia đình ông Nguyễn Đình V, bà Nguyễn Thị N và gia đình bà Bùi Thị B, ông Nguyễn Đình T3.

[5]. Thửa đất số 251, tờ bản đồ 22, diện tích 247m2, địa chỉ: Thôn Q, xã Q, huyện L, tỉnh Bắc Ninh (nay là thôn Q, xã L, tỉnh Bắc Ninh) có nguồn gốc do bố mẹ ông T3 cho ông T3 từ trước khi bà B với ông T3 kết hôn. Năm 2012, UBND huyện L, tỉnh Bắc Ninh đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BK 458865, số vào sổ cấp Giấy chứng nhận CH00425/QĐ 1772 ngày 28/8/2002 đối với thửa đất trên cho người sử dụng là bà Bùi Thị B và ông Nguyễn Đình T3.

[6]. Thửa đất số 292, tờ bản đồ 22, diện tích 284m2 địa chỉ: Thôn Q, xã Q, huyện L, tỉnh Bắc Ninh (nay là thôn Q, xã L, tỉnh Bắc Ninh) có nguồn gốc do bố mẹ ông V cho ông V từ năm 1981 và một phần diện tích đất do vợ chồng ông V, bà N đã mua của gia đình bà B từ năm 1986. Năm 2006, UBND huyện L, tỉnh Bắc Ninh đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AG 888605, số vào sổ cấp Giấy chứng nhận H 00824 ngày 13/6/2006 cho người sử dụng là ông Nguyễn Đình V và bà Nguyễn Thị N.

[7]. Bà Bùi Thị B yêu cầu Toà án cấp sơ thẩm giải quyết: Buộc ông Nguyễn Đình V và bà Nguyễn Thị N phải trả lại cho bà B diện tích đất 18,3m2 tại thửa đất số 251, tờ bản đồ số 22, diện tích 247m2, địa chỉ: Thôn Q, xã Q, huyện L, tỉnh Bắc Ninh (nay là thôn Q, xã L, tỉnh Bắc Ninh), được UBND huyện L cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên bà Bùi Thị B và ông Nguyễn Đình T3 và buộc ông V, bà N phải tháo dỡ toàn bộ các công trình xây dựng trái phép trên phần diện tích đất nêu trên của bà B, ông T3. Tại cấp phúc thẩm, các đương sự thống nhất đề nghị đo đạc, chồng ghép lại đất tranh chấp và đồng ý với kết quả đo của công ty cổ phần H2. Bà B yêu cầu tháo giỡ công trình, trả phần diện tích đất theo kết quả đo đạc lại tại cấp phúc thẩm là 21,9m2.

[8]. Căn cứ lời khai của các đương sự, kết quả thẩm định, đo đạc hiện trạng đất, hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho thấy: Năm 1986, vợ chồng bà B, ông T3 đã chuyển nhượng cho vợ chồng ông V, bà N một phần diện tích đất thuộc thửa đất của gia đình bà B tại cạnh giáp với đất nhà ông V, bà N. Phần diện tích đất chuyển nhượng hai bên đều có lời khai thống nhất chiều rộng đất là 2m. Đối với cạnh chiều dài của phần đất chuyển nhượng, bà B xác định chạy dài hết thửa đất của ông V, bà N (thửa 292) tính từ đường tỉnh lộ 284 vào trong, còn ông V, bà N thì xác định chạy dài hết thửa đất của gia đình bà B (thửa 8 251) tính đường tỉnh lộ 284 vào trong. Ngoài lời khai, các bên không có giấy tờ mua bán, chuyển nhượng để chứng minh. Tại thời điểm trên, bà B, ông T3 chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

[9]. Về kết quả đo đạc, thẩm định đất tranh chấp: Tại cấp sơ thẩm, Toà án đã tiến hành đo đạc, thẩm định đối với cả hai thửa đất và phần diện tích đất tranh chấp. Kết quả đo đạc xác định có một phần công trình của gia đình ông V, bà N đã xây dựng lấn chiếm lên một phần đất có diện tích 18,3m2 thuộc thửa đất 251, tờ bản đồ số 22 tại thôn Q, xã Q, huyện L, tỉnh Bắc Ninh (nay là thôn Q, xã L, tỉnh Bắc Ninh) đã được UBND huyện L cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà B, ông T3 theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BK 458865, số vào sổ cấp Giấy chứng nhận CH00425/QĐ 1772 ngày 28/8/2002. Quá trình xét xử phúc thẩm các đương sự đều nhất trí yêu cầu thẩm định, đo đạc lại tài sản, đất để xem xét, giải quyết tranh chấp. Ngày 11/02/2026 Toà án nhân dân tỉnh Bắc Ninh cùng đại diện chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn đã tiến hành thẩm định, đo đạc hiện trạng hai thửa đất số 251 và 292, tờ bản đồ số 22, phần đất tranh chấp các bên xác định. Trên cơ sở đo đạc hiện trạng sử dụng đất đối chiếu với với hồ sơ cấp Giấy chứng nhận của hai thửa đất (số 251 và 292 cùng tờ bản đồ số 22) cho thấy có phần công trình (tường xây, nhà bán mái, công trình chăn nuôi) của gia đình ông V, bà N đã xây dựng chồng lấn lên phần diện tích đất của gia đình bà B đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2012, công trình xây lấn sang đất của gia đình bà B là 21,9m2, trong đó có khu chuồng chăn nuôi có diện tích 9,8m2 và khu công trình bán mái, tường xây, rãnh nước xây sang diện tích đất của bà B là 12,1m2.

[10]. Ông V, bà N xác định các công trình xây dựng trên diện tích đất 21,9m2 trên là xây trên đất của ông bà đã mua lại của bà B, ông T3 từ năm 1986, nhưng không có giấy tờ để chứng minh.

Tuy nhiên, xem xét quá trình sử dụng đất và lời khai trong quá trình giải quyết vụ án cho thấy bà B và vợ chồng ông V, bà N đều có lời khai thống nhất xác định sau khi nhận chuyển nhượng đất, năm 1986 ông V, bà N đã xây bức tường ngăn cách đất hai nhà, chạy dài từ điểm giáp đường tỉnh lộ 284 vào trong bằng với chiều dài của thửa đất nhà ông V, bà N, bên ngoài bức tường, gia đình ông V, bà N để lại một rãnh nước, dưới có ống thoát nước từ cuối thửa đất ra ngoài song song với bức tường này, tại phần đất tranh chấp ông V, bà N còn xây gian bán mái, bể bioga đều trước thời điểm đo đạc bản đồ địa chính năm 2002. Đối với công trình chăn nuôi thì gia đình ông V, bà N xây dựng khoảng năm 2008, năm 2010, trước thời điểm bà B, ông T3 được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu năm 2012.

[11]. Ông V, bà N và bà B, ông T3 được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên cơ sở đo đạc bản đồ địa chính chính quy năm 2002. Trước thời điểm này cả hai gia đình đều chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ngoài ra ở địa phương chưa đo đạc bản đồ địa chính nào khác. Như vậy, trước thời điểm năm 2002, ông V, bà N đã làm rãnh nước, xây tường và một số công trình trên phần diện tích đo vào thửa đất số 251, tờ bản đồ số 22 của gia đình bà B, ông T3 (tại phần đất có diện tích 12,1m2), do đó việc đo đạc đất tại thời điểm đo đạc bản đồ đia chính năm 2002 là không đúng hiện trạng sử dụng 9 đất của hai gia đình. Tại phiên toà sơ thẩm và phúc thẩm nguyên đơn đều thừa nhận việc chuyển nhượng đất cho bị đơn, thừa nhận bị đơn đã xây tường, công trình trên phần đất này từ năm 1986, do đó phải xác định phần diện tích đất 12,1m2 (theo sơ đồ đo đạc, chồng ghép là hình được giới hạn bởi các điểm G,F,N1,N,H) là đất của gia đình ông V, bà N. Đối với phần diện tích đất 9,8m2(theo sơ đồ đo đạc, chồng ghép là hình được giới hạn bởi các điểm E,D1,N1,F,E1) ông V, bà N xây dựng công trình chăn nuôi. Mặc dù ông V, bà N khai đã xây dựng công trình này trên diện tích đất đã nhận chuyển nhượng của bà B, ông T3 từ năm 1986 nhưng không có tài liệu, chứng minh, hơn nữa công trình trên được ông V, bà N xây dựng sau thời điểm đo đạc bản đồ địa chính và thời điểm ông V, bà N được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, do đó cần xác định phần công trình này thuộc quyền sử dụng đất của gia đình bà Bùi Thị B theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp. Như vậy, việc Toà án cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bản đồ địa chính để xác định bị đơn đã xây dựng công trình lấn chiếm trên đất nhà bà B để chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không có căn cứ.

Do đó, HĐXX thấy cần chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn theo hướng sửa bản án sơ thẩm, chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn ông V, bà N tháo dỡ, di dời nhà chăn nuôi xây dựng trên phần diện tích đất lần chiếm 9,8m2 và trả lại diện tích đất trên cho bà B và các con của bà B, ông T3 (theo sơ đồ đo đạc, chồng ghép là hình được giới hạn bởi các điểm E,D1,N1,F,E1) và không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc ông V1, bà N tháo dỡ, di dời công trình tường xây, nhà bán mái trên phần diện tích đất 12,1m2 (theo sơ đồ đo đạc, chồng ghép là hình được giới hạn bởi các điểm G,F,N1,N,H).

[12]. Đối với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho bà Bùi Thị B ông Nguyễn Đình T3 và cấp cho ông Nguyễn Đình V, bà Nguyễn Thị N, Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện việc thu hổi và cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các bên theo kết quả giải quyết của Toà án. Các đương sự có quyền có quyền đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện thủ tục hủy các biến động về quyền sử dụng đất và đăng ký lại quyền sử dụng đất theo quy định của Luật đất đai.

[13]. Vì các lẽ trên, HĐXX chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn, sửa bản án sơ thẩm như ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Ninh tại phiên toà. Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm đã thụ lý, giải quyết vụ án đúng thẩm quyền, xác định đúng, đủ người tham gia tố tụng, tiến hành các thủ tục tố tụng đầy đủ, đảm bảo.

[14]. Về chi phí tố tụng: Tại cấp sơ thẩm đã chi phí hết 10.000.000 đồng tiền thẩm định, định giá tài sản. Tại cấp phúc thẩm đã chi phí hết 15.000.000 đồng. Tổng số là 25.000.000 đồng. Do sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn, chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn nên căn cứ điều 157 Bộ luật tố tụng dân sự mỗi bên phải chịu một ½ chi phí trên. Xét nguyên đơn đã nộp số tiền 10.000.000 đồng, bị đơn đã nộp số 10 tiền 15.000.000 đồng, do đó buộc nguyên đơn phải hoàn trả cho bị đơn số tiền còn thiếu là 2.500.000 đồng.

[16]. Về án phí dân sự sơ thẩm và án phí dân sự phúc thẩm: Ông V, bà N, bà B đều là người cao tuổi nên được miễn án phí theo quy định tại điều 147; 148 BLTTDS; điểm đ khoản 1 Điều 12; Điều 29 Nghị quyết 326/2016/NQ- UBTVQH ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

[17]. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị, HĐXX không đặt ra xem xét.