Bản án 04/2025/DS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, ý kiến trình bày của nguyên đơn, bị đơn, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn, bị đơn, Kiểm sát viên, Hội đồng xét xử xét thấy:

[1]. Về tố tụng: [1.1]. Về thẩm quyền giải quyết: Tại đơn khởi kiện, nguyên đơn ông Lương Minh T yêu cầu ông Lương Minh H8 trả lại diện tích đất 159,4m2 thuộc thửa đất số 189, tờ bản đồ số 83, diện tích 272m2 địa chỉ N, xã M, huyện T, tỉnh Cao Bằng; yêu cầu hủy GCNQSDĐ ngày 19/7/2002 đối với thửa đất số 6, tờ bản đồ số 48, diện tích 159,4m2. Tại giải đáp số 02/GĐ-TANDTC ngày 19/9/2016 của Tòa án nhân dân tối cao một số vấn đề về tố tụng hành chính, tố tụng dân sự hướng dẫn: Theo quy định tại Điều 34 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 quy định về thẩm quyền của Tòa án đối với quyết định cá biệt của cơ quan, tổ chức thì chỉ có những văn bản là quyết định cá biệt trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự trong vụ việc dân sự mà Tòa án có nhiệm vụ giải quyết mới bị Tòa án xem xét hủy. Khi giải quyết vụ việc dân sự có liên quan đến quyết định cá biệt của cơ quan, tổ chức thì Tòa án phải xem xét, đánh giá về tính hợp pháp của quyết định cá biệt đó. Trường hợp quyết định cá biệt rõ ràng trái pháp luật xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự và phải hủy quyết định đó mới bảo đảm giải quyết đúng đắn vụ việc dân sự mà việc hủy quyết định đó không làm thay đổi thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự thì Tòa án đang giải quyết vụ việc dân sự tiếp tục giải quyết và xem xét hủy quyết định đó. Trường hợp việc xem xét hủy quyết định đó dẫn đến thay đổi thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự xác định theo quy định tương ứng của Luật tố tụng hành chính về thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh thì Tòa án nhân dân cấp huyện đang thụ lý giải quyết vụ việc dân sự phải chuyển vụ việc cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh giải quyết và xem xét hủy quyết định đó. Tòa án nhân dân huyện Thạch An (sau sát nhập là Tòa án nhân dân khu vực 2 – Cao Bằng) đã thụ lý vụ án ngày 01/02/2024. Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng dân sự, Luật tố tụng hành chính, Luật tư pháp người chưa 26 thành niên, Luật phá sản và Luật hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2025 (bãi bỏ khoản 4 Điều 34 Bộ luật tố tụng dân sự) và Nghị quyết số: 01/2025/NQQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định về tiếp nhận nhiệm vụ, thực hiện thẩm quyền của các Tòa án nhân dân thì đây là vụ án tranh chấp về quyền sử dụng đất, yêu cầu hủy GCNQSDĐ thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 2 - Cao Bằng được quy định tại khoản 9 Điều 26, Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. [1.2]. Về tư cách tham gia tố tụng và sự vắng mặt của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Tư cách tham gia tố tụng của bà Cao Thị N, ông Lương Cao C, ông Lương Văn B, bà Lương Thị Bích X: Thời điểm cấp GCNQSDĐ số AM 438263 ngày 18/10/2009 đối với thửa đất số 189, tờ bản đồ số 83, diện tích 272m2, địa chỉ N, xã M, huyện T, tỉnh Cao Bằng hộ gia đình ông Lương Minh T, bà Cao Thị N gồm ông Lương Minh T, bà Cao Thị N, ông Lương Cao C, ông Lương Văn B, bà Lương Thị Bích X nên bà N, ông C, ông B, bà X tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền, nghĩa vụ liên quan. Tư cách tham gia tố tụng của bà Đàm Thị B1, bà Lương Thị T1, ông Lương Đức T2, ông Lương Minh H2, ông Lương Quang H1, bà Lương Thị H3, bà Lương Thị H4: Thời điểm cấp GCNQSDĐ số V369980 ngày 19/7/2002 đối với thửa đất số 6, tờ bản đồ số 48, diện tích 159,4m2, địa chỉ N, xã M, huyện T, tỉnh Cao Bằng hộ gia đình ông Lương Khánh H gồm ông Lương Khánh H, bà Đàm Thị B1, bà Lương Thị T1, ông Lương Đức T2, bà Đinh Thị V. Bà Đinh Thị V chết năm 2017. Do vậy, bà B1, bà T1, ông T2 tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền, nghĩa vụ liên quan; ông H2, ông H1, bà H3, bà H4 tham gia tố tụng với tư cách là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của người có quyền, nghĩa vụ liên quan bà V. Tư cách tham gia tố tụng của UBND xã M, tỉnh Cao Bằng: Trong vụ án này, nguyên đơn ông T yêu cầu hủy GCNQSDĐ số V369980 do UBND huyện T cấp ngày 19/7/2002 đối với thửa đất số 6, tờ bản đồ số 48, diện tích 159,4m2. Do vậy, UBND huyện T tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Tại Điều 2 Nghị quyết số: 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025 của Quốc hội sửa 27 đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã quyết nghị kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 01/7/2025. Mặt khác, theo Nghị quyết số: 01/2025/NQQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định về tiếp nhận nhiệm vụ, thực hiện thẩm quyền của các Tòa án nhân dân và công văn số: 285/TANDTC-PC ngày 31/7/2025 của Tòa án nhân dân tối cao về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ, thẩm quyền của các Tòa án nhân dân UBND xã M được xác định là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của UBND huyện T. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lương Cao C, ông Lương Văn B, bà Lương Thị Bích X, bà Đàm Thị B1, bà Lương Thị T1, ông Lương Đức T2 và những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đinh Thị V gồm ông Lương Minh H2, ông Lương Quang H1, bà Lương Thị H3, bà Lương Thị H4 đều yêu cầu xét xử vắng mặt (yêu cầu giải quyết vắng mặt).

Căn cứ vào khoản 1 Điều 228 Bộ luật tố tụng dân sự Hội đồng xét xử vẫn tiến hành phiên tòa.

[2]. Về nội dung vụ án [2.1]. Về thửa đất tranh chấp Tại đơn khởi kiện đề ngày 08/01/2024 và biên bản làm việc ngày 19/01/2024, nguyên đơn ông Lương Minh T yêu cầu ông Lương Khánh H trả lại diện tích đất 159,4m2 thuộc thửa đất số 189, tờ bản đồ số 83 địa chỉ N, Minh K1, T, Cao Bằng; yêu cầu hủy GCNQSDĐ cấp ngày 19/7/2002 đối với thửa đất số 6, tờ bản đồ số 48, diện tích 159,4m2 mang tên ông H. Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ, diện tích đất tranh chấp là 131,5m2 trong đó diện tích 119,2m2 nằm trong ranh giới được cấp GCNQSDĐ của thửa đất số 189, diện tích 12,3m2 nằm ngoài ranh giới được cấp GCNQSDĐ của thửa đất số 189 (đất sông). Tài sản trên đất tranh chấp gồm: Sân láng vữa xi măng; 01 bể nước xây móng gạch nền đổ bê tông, tường xây gạch chỉ, không có nắp đậy; 01 nhà vệ sinh tạm, móng xây đá hộc, tường xây gạch xi măng, mái lợp phi bro xi măng, tường không chát, nền láng xi măng, có bệ xí bệt, không có bể tự hoại; Xây tường đá hộc (kè 28 chân móng) ≥60cm, vữa xi măng, cao lớn hơn 02m và các cây trồng sấu, mít, nhãn, xoan, hồng. Tại phiên tòa, nguyên đơn và bị đơn đều nhất trí diện tích đất tranh chấp thực tế được xác định. Nguyên đơn yêu cầu bị đơn trả lại diện tích đất 119,2m2, không yêu cầu giải quyết đối với diện tích đất 12,3m2 (đất sông). [2.2]. Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lương Minh T yêu cầu bị đơn ông Lương Minh H8 trả lại diện tích đất 159,4m2 (diện tích đất nguyên đơn yêu cầu tại phiên tòa là 119,2m2) thuộc thửa đất số 189, tờ bản đồ số 83, diện tích 272m2 địa chỉ N, xã M, huyện T, tỉnh Cao Bằng (nay là xã M, tỉnh Cao Bằng), yêu cầu hủy GCNQSDĐ số V369980 do UBND huyện T cấp ngày 19/7/2002 cho hộ ông Lương Khánh H H đồng xét xử thấy rằng: Thửa đất tranh chấp có nguồn gốc là thửa ruộng Nà Ái T10 của ông Lương Văn Đ1 (ông nội của ông Lương Minh T và Lương Khánh H) chia cho ông Lương Xuân T7, bà Trần Thị Đ2 (bố mẹ ông T). Khoảng năm 1974 -1975, Nhà nước làm đường nên đã vùi lấp một phần thửa ruộng tạo thành bờ ruộng. Từ khoảng năm 1985, ông T7 làm quán bán hàng trên phần đất này. Đến năm 1990, ông T7 chết thì mới dỡ quán và ông T sử dụng phần đất này để trồng ngô. Nguồn gốc, quá trình quản lý sử dụng của ông T được chứng minh bởi Sổ ruộng đất tài sản cố định vốn tích lũy năm 1959 và xác nhận bởi lời khai của những người sinh sống lâu năm tại địa phương như ông Trần Văn Q (sinh năm 1967); ông Đàm Nguyễn D2 (sinh năm 1949, năm 1982-1988 chủ nhiệm HTX, 1978-1982 là đội trưởng đội sản xuất của HTX H10, chủ tịch UBND xã từ năm 1989-2004, Bí thư Đảng ủy xã từ 2004- 2006), bà Hoàng Thị T5 (sinh năm 1937), ông Lương Minh H2 (em trai ông H), bà Lương Thị H7 (cùng cha khác mẹ với bố ông T cũng xác nhận bố của mình - ông Đ3 chia phần đất ruộng Nà Ái T10 cho ông T7 - bố ông T). Tại Sổ ruộng đất tài sản cố định vốn tích lũy 1959 thể hiện ông Lương Văn Đ1 có thửa đất Nà Ái, diện tích 105 bó mạ. Những người làm chứng đều xác nhận theo quy ước của HTX thời điểm đó 1 bó mạ bằng 15m2. Theo bản đồ 299 xã M (bản đồ được lập theo Chỉ thị 299/TTg ngày 10/11/1980 của Thủ tướng Chính phủ về công tác đo đạc, phân hạng và đăng ký ruộng đất trong cả nước) vị trí thửa đất gia đình ông Đ1 thuộc Nà Ái và là thửa đất số 191 diện tích 1690m2. Tại phiên tòa, ông T xác nhận thửa đất 105 bó mạ giáp đất của ông Lương Văn C3. Theo bản đồ 299 xã 29 M, tại khu vực Nà Ái ông Lương Văn C3 quản lý, sử dụng các thửa đất 195 diện tích 3146m2, thửa đất 194 diện tích 86m2, thửa đất 193 diện tích 114m2, thửa đất 192 diện tích 1660m2. Tại sổ mục kê ruộng đất ký ngày 04/01/1995 và sổ địa chính ký ngày 04/01/1995 cũng lần lượt thể hiện thửa đất số 191, số tờ bản đồ 6, diện tích 1690m2, xứ đồng Nà Ái chủ sử dụng đất Lương Minh T; thửa đất 195 diện tích 3146m2, thửa đất 194 diện tích 86m2, thửa đất 193 diện tích 114m2, thửa đất 192 diện tích 1660m2 số tờ bản đồ 6 xứ đồng Nà Ái chủ sử dụng đất Lương Văn C3. Như vậy thửa đất có nguồn gốc là của gia đình ông T, ông T đã sử dụng đất ổn định từ trước năm 1993.

Do đó, gia đình ông T có đủ căn cứ để được công nhận, xác lập quyền sử dụng đất với thửa đất số 189 tờ bản đồ số 83 (trong đó có phần đất đang tranh chấp). Việc gia đình ông T được UBND huyện T cấp GCNQSDĐ số AM 48263 ngày 18/10/2009 là đúng theo quy định tại khoản 4 Điều 50 Luật đất đai năm 2003 “Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có các loại giấy tờ quy định tại khoản 1 Điều này nhưng đất đã được sử dụng ổn định từ trước ngày 15 tháng 10 năm 1993, nay được Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn xác nhận là đất không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đã được xét duyệt đối với nơi đã có quy hoạch sử dụng đất thì được cấp GCNQSDĐ và không phải nộp tiền sử dụng đất”. Việc thực hiện cấp GCNQSDĐ đất số AM 48263 ngày 09/6/2009 đã được đăng ký vào sổ mục kê, sổ địa chính theo quy định. Về GCNQSDĐ số V369980 do UBND huyện T cấp ngày 19/7/2002 cho ông Lương Khánh H: Ông H trình bày việc sử dụng phần đất này của gia đình ông bắt đầu từ năm 1999 khi ông dựng nhà và phần đất này là đất bờ đường không ai sử dụng, giáp ranh với ruộng Nà Ái T10 của ông T, không liên quan đến thửa ruộng Nà Ái Thang ông T được thừa kế.

Tuy nhiên, đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất của ông Lương Minh H8 ngày 16/5/2002 thể hiện tại phần nguồn gốc sử dụng đất là “thừa kế” và tại phiên tòa ông H8 cũng khẳng định ông kê khai như vậy bởi phần đất ông đăng ký quyền sử dụng đất trước đây ông Đ1 đưa vào HTX. Lời khai của ông H8 không phù hợp với chứng cứ khách quan khác có trong vụ án. Tại điểm c Điều 2 Mục I Chương 3 Thông tư số 1990/2001/TT-TCĐC của T15 ngày 30/11/2001 hướng dẫn đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và cấp GCNQSDĐ quy định về hồ sơ kê khai đăng ký quyền sử dụng đất gồm: “đơn xin 30 đăng ký quyền sử dụng đất, bản sao giấy tờ về quyền sử dụng đất, biên bản xác nhận ranh giới, mốc giới thửa đất sử dụng (đối với hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở không có giấy tờ)”. Điểm d Điều 3 mục I Chương 3 quy định “kết thúc việc xét đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất, UBND cấp xã công bố công khai kết quả xét đơn tại trụ sở UBND cấp xã và các thôn, ấp, tổ dân phố để mọi người dân được tham gia ý kiến, thời gian công khai là 15 ngày. Hết thời hạn này UBND cấp xã phải lập biên bản kết thúc việc công bố công khai hồ sơ”. Theo quy định tại Điều 33 Luật đất đai năm 1993 quy định: “ 1- Khi được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giao đất, cho phép thay đổi mục đích sử dụng đất hoặc đang sử dụng đất mà chưa đăng ký thì người sử dụng đất phải đăng ký tại cơ quan Nhà nước quy định tại khoản 2 Điều này. Người đang sử dụng đất tại xã, phường, thị trấn nào thì phải đăng ký tại xã, phường, thị trấn đó. 2- Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn lập và quản lý sổ địa chính, đăng ký vào sổ địa chính đất chưa sử dụng và sự biến động về việc sử dụng đất.”

Tuy nhiên, trong hồ sơ liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận cho ông H8 không có biên bản xác nhận ranh giới, mốc giới thửa đất sử dụng, không có biên bản công khai hồ sơ. Tại phiên tòa, ông H8 cũng xác nhận khi cấp GCNQSDĐ không có niêm yết công khai và không có các hộ giáp ranh ký xác nhận. Hộ gia đình ông T có thửa đất 197 giáp với phần đất đang tranh chấp.

Tuy nhiên, gia đình ông T không được biết việc cấp giấy chứng nhận cho ông H8, không được ký giáp ranh. Ngoài ra, ông H8 cũng không cung cấp được sổ địa chính, sổ mục kê thể hiện gia đình ông được quản lý sử dụng với thửa đất này. Như vậy, GCNQSDĐ số V369980 do UBND huyện T cấp ngày 19/7/2002 cho ông Lương Khánh H không đúng đối tượng, không đúng trình tự, thủ tục. Theo GCNQSDĐ số V 369980, thửa đất số 6, tờ bản đồ số 48, UBND huyện T cấp ngày 19/7/2002 mang tên hộ ông Lương Minh H8, sinh năm 1971; xóm N, xã M, huyện T, tỉnh Cao Bằng. Theo căn cước công dân bị đơn là Lương Khánh H, sinh năm 1971, địa chỉ: N (nay là N), xã M, huyện T, tỉnh Cao Bằng. Ngày 13/01/2024, Tòa án đã tiến hành xác minh với Công an xã M, xác định được theo sổ đăng ký hộ khẩu ngày bắt đầu 26/6/2012 xóm N, xã M tại tờ số 28 ghi nhận nội dung ông Lương Khánh H sinh ngày: 11/10/1971 địa chỉ: N, xã M, không thể hiện 31 ông Lương Khánh H có tên gọi nào khác.

Tuy nhiên, tại phiên tòa ông H thừa nhận GCNQSDĐ mang tên Lương Minh H8 còn những giấy tờ tùy thân khác đều mang tên Lương Khánh H nhưng đều là một người. Tại công văn số: 749/UBND-TNMT ngày 23/4/2024 và công văn số: 1842/ UBND –TNMT ngày 12/9/2024 UBND huyện T có ý kiến cho rằng thửa đất số 189, tờ bản đồ số 83, diện tích 272m2 và thửa đất số 6, tờ bản đồ số 48, diện tích 159,4m2 cùng địa chỉ xã M, huyện T, tỉnh Cao Bằng có sự chồng lấn diện tích lên nhau khi cấp GCNQSDĐ. Tại phiên tòa ngày 30/5/2025, đại diện U cũng khẳng định có cấp trùng về vị trí đất theo 02 GCNQSDĐ tuy nhiên không xác định được diện tích chồng lấn là bao nhiêu. Tại văn bản số: 42/VPĐKTA ngày 23/4/2025 Văn phòng Đ4 chi nhánh huyện T có ý kiến qua đối chiếu 2 loại bản đồ bản đồ địa chính 2002 và bản độ địa chính 2009 cho thấy thửa đất số 6 tờ bản đồ 48 diện tích 159,4m2 (theo bản đồ địa chính 2002) có vị trí giống với vị trí của thửa đất số 189, tờ bản đồ 83 (theo bản đồ địa chính 2009). Tuy nhiên do hình dạng và diện tích của thửa đất trên hai loại bản đồ khác nhau nên việc khẳng định toàn bộ diện tích thửa 6, tờ bản đồ 48 (theo bản đồ địa chính 2002) là thửa đất số 189, tờ bản đồ 83 (theo bản đồ địa chính 2009) là chưa đủ căn cứ. Tại sơ đồ trích đo địa chính thửa đất tranh chấp do Trung tâm điều tra, đo đạc, Q1 cũng chỉ thể hiện được diện tích đất thực tế đang tranh chấp sau khi lồng ghép bản đồ địa chính 2009 mà không thể lồng ghép thêm bản đồ địa chính 2002 do khác hệ tọa độ. Mặc dù cơ quan nhà nước có thẩm quyền chỉ xác định được thửa đất số 189, tờ bản đồ số 83 và thửa đất số 6, tờ bản đồ số 48 trùng nhau về vị trí, không xác định được diện tích chồng lấn nhưng buổi xem xét, thẩm định tại chỗ nguyên đơn và bị đơn đều xác nhận diện tích đất thực tế đang tranh chấp là 119,2m2 và là vị trí đất các bên đều đã được cấp GCNQSDĐ năm 2002 và năm 2009.

Từ những phân tích trên Hội đồng xét xử nhận thấy có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông T buộc ông H trả lại diện tích đất thực tế 119,2m2 thuộc thửa đất số 189, tờ bản đồ 83, diện tích 272m2 và hủy GCNQSDĐ số V 369980 do UBND huyện T cấp ngày 19/7/2002 mang tên hộ ông Lương Minh H8 đối với thửa đất số 6, tờ bản đồ số 48. 32 Tại biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 17/7/2024 xác định được tài sản trên đất tranh chấp gồm: Sân láng vữa xi măng; 01 bể nước xây móng gạch nền đổ bê tông, tường xây gạch chỉ, không có nắp đậy; 01 nhà vệ sinh tạm, móng xây đá hộc, tường xây gạch xi măng, mái lợp phi bro xi măng, tường không chát, nền láng xi măng, có bệ xí bệt, không có bể tự hoại; xây tường đá hộc (kè chân móng) ≥60cm, vữa xi măng, cao lớn hơn 02m. Đối với các tài sản này, tại phiên tòa ông H8 và ông T xác nhận do ông H8 tạo dựng. Ông H8 có ý kiến trong trường hợp có căn cứ xác định phần đất đang tranh chấp thuộc quyền quản lý, sử dụng của ông T ông tự tháo dỡ và di dời các tài sản này. Cũng tại biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 17/7/2024 nguyên đơn và bị đơn xác định có các cây trồng. Theo nguyên đơn chỉ có 01 cây sấu, 01 cây mít, 01 cây nhãn, 07 cây xoan, 01 cây hồng. Theo bị đơn chỉ có 02 cây sấu, 05 cây mít, 01 cây chanh, 10 cây xoan, 02 cây quế, 01 cây nhãn, 01 cây hồng. Tuy các đương sự xác định loại và số lượng cây khác nhau nhưng các đương sự đều thống nhất các cây này do ông H8 trồng. Tại phiên tòa, ông T xác định những cây trồng này nằm ở rìa phần đất đang tranh chấp còn ông H8 xác định những cây trồng này không nằm trên phần đất đang tranh chấp và không yêu cầu Tòa án giải quyết nên Tòa án không xem xét giải quyết. Diện tích đất tranh chấp 12,3m2 là đất sông nằm ngoài GCNQSDĐ của thửa đất 189 và ông T không yêu cầu giải quyết nên Hội đồng xét xử không xem xét. Chi phí xây dựng kè đá ông H8 không yêu cầu xem xét nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[3]. Về chi phí tố tụng: Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ là 5.348.000,đ (Năm triệu ba trăm bốn mươi tám nghìn đồng). Do yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn ông H8 phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ theo quy định tại Điều 157 Bộ luật tố tụng dân sự.

[4]. Về án phí: Bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm để sung công quỹ nhà nước.

Tuy nhiên, bị đơn là người dân tộc thiểu số sinh sống ở xã có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn và có đơn xin miễn án phí nên được miễn án phí.

[5]. Quan điểm giải quyết vụ án của Kiểm sát viên, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận. 33