Bản án 263/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Đơn kháng cáo của nguyên đơn, ông Thi Văn N; bị đơn ông Ca Văn C và bà Nguyễn Thị T thực hiện đúng theo quy định tại Điều 271, Điều 272, Điều 273 và Điều 276 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo. Bị đơn giữ nguyên yêu cầu phản tố và yêu cầu kháng cáo. Các đương sự không tự thỏa thuận được về việc giải quyết toàn bộ vụ án. Vụ án được xét xử theo thủ tục phúc thẩm. 6

[2] Về sự vắng mặt của đương sự: ông Nguyễn Văn B, bà Thi Thị T1, Ủy ban nhân dân xã M vắng mặt, có văn bản đề nghị giải quyết vắng mặt; bà Vương Thị M, bà Nguyễn Thị T vắng mặt, nhưng có người đại diện theo ủy quyền có mặt. Căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn xét xử phúc thẩm vụ án.

[3] Về phạm vi xét xử phúc thẩm: ông Thi Văn N kháng cáo một phần bản án sơ thẩm không đồng ý trả công sức gìn giữ tôn tạo đất cho ông C, bà T. Ông Ca Văn C, bà Nguyễn Thị T kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm. Căn cứ Điều 293 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại toàn bộ vụ án.

[4] Về xác định quan hệ pháp luật tranh chấp và thẩm quyền giải quyết vụ án: căn cứ đơn khởi kiện và đơn phản tố, Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật tranh chấp về quyền sử dụng đất và thụ lý giải quyết, là đúng quy định tại khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a và c khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự và Điều 203 của Luật Đất đai năm 2013. Xét kháng cáo của ông Ca Văn C và bà Nguyễn Thị T yêu cầu được công nhận quyền sử dụng đất

[5] Căn cứ kháng cáo: ông C và bà T cho rằng, nguồn gốc đất là của cha ruột ông C là ông Ca Văn T2 đã được nhà nước giao vào năm 1979. Ông C, bà T đã được ông T2 chia đất và đã sử dụng đất ổn định, phía ông N không ngăn cản gì trong thời gian dài; việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông N không đúng trình tự, thủ tục. Xét các căn cứ, lý lẽ mà phía bị đơn nại ra, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy:

[6] Về nguồn gốc đất: ông C và bà T thừa nhận rằng, nguồn gốc đất mà ông bà đang sử dụng là của cha ruột của ông C là ông Ca Văn T2 chia cho. Ông C và bà T cho rằng, ông T2 có được đất là do nhà nước giao vào năm 1979.

Tuy nhiên, tại Công văn số 3180/UBND-TNMT ngày 25/10/2025, Ủy ban nhân dân huyện Đ, tỉnh Long An đã khẳng định rằng, “Vào thời gian sau chiến tranh biên giới Tây - Nam (năm 1979), Ủy ban nhân dân xã M không có xét giao cấp đất ở cho hộ gia đình, cá nhân sinh sống tiếp giáp theo trục lộ giao thông, trong đó có phần đất đang tranh chấp diện tích 344m2 (8,6m x40m) thuộc một phần thửa 665, 682, 684” (bút lục số 156). Ngoài lời trình bày, ông C và bà T không cung cấp được bất kỳ quyết định hay văn bản nào của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc giao đất cho ông T2.

Do đó, trình bày của ông C, bà T về nguồn gốc đất, là không có căn cứ pháp lý.

[7] Về quá trình quản lý, sử dụng đất: ông C, bà T cho rằng, đã sử dụng đất ổn định, liên tục trong thời gian dài nhưng không bị phía ông N cản trở hay tranh chấp, chứng tỏ rằng quyền sử dụng đất là của ông C, bà T.

Tuy nhiên, Hội đồng xét xử không thể căn cứ vào lý do này để xác định quyền sử dụng đất là của ông C và bà T, bởi lẽ, ông N xác định việc sử dụng đất của ông T2, ông C, bà T, là dựa trên sự đồng ý cho mượn đất ở của cha ruột của ông N là ông M1 và ông N, có thu tiền sử dụng đất hằng năm. Trình bày của ông N phù hợp với kết 7 quả xác minh của chính quyền địa phương, theo đó, tại Báo cáo số 879/BC- UBND ngày 31/12/2019 và Báo cáo số 987/BC-UBND ngày 06/10/2021, UBND xã M đã xác định phần đất đang tranh chấp “Từ năm 1979 - 1989 ông Thi Văn M1 cho gia đình ông Ca Văn T2 ở đậu. Sau đó ông T2 mới cất nhà cho các con ông ở chung trên phần đất này; từ năm 1989 - 10/1993 (Sau khi ông Thi Văn M1 mất năm 1989 thì con ruột là Thi Văn N vẫn để cho gia đình ông T2 ở đậu); từ tháng 10/1993 - đến năm 1998 gia đình ông Ca Văn C (con ông T2) ở trên đất của ông Thi Văn N (con ông Thi Văn M1); từ năm 1998 - đến 9/2021 ông N cho vợ chồng ông C (con ông T2) cất nhà ở trên phần đất này” (bút lục số 138); “nguồn gốc là đất của ông Thi Văn M1 để lại cho con ruột là Thi Văn N đứng tên. Trước đây, gia đình ông C và bà T có ở nhờ trên phần đất này và có trả tiền hằng năm. Sau đó, hai bên có thương lượng mua bán với nhau nhưng cuối cùng bên ông C bà T không chịu mua nữa nên xảy ra tranh chấp giữa hai bên” (bút lục số 129).

[8] Về quá trình nộp thuế, kê khai đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: ông C, bà T cho rằng, có đóng thuế sử dụng đất hằng năm và có kê khai nhưng không được chấp nhận cho đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên, ông C, bà T không cung cấp được chứng từ đóng thuế cũng như chứng cứ chứng minh có kê khai đăng ký để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng bị từ chối. Mặc dù những người làm chứng của ông C là ông Nguyễn Văn X và ông Nguyễn Văn T4 có bảng tường trình xác nhận rằng “Nguyên vào năm 1979 sau khi chạy giặc Miên về ấp F và được nhà nước gôm dân về Trụ lộ ấp F xã M cất nhà ở, mỗi hộ được nhà nước huy hoạch cho 1 lô đất cất nhà ở. Trong đó có hộ ông Ca Văn T3 và một số hộ gần đó, tôi biết ông T3 đã cất nhà và ở ổn định từ năm 1979 đến nay, hằng năm tôi có thu thuế nhà đất và ông T3 đóng thuế đầy đủ” (các bút lục số 134-135), nhưng nội dung làm chứng này lại mâu thuẫn với nội dung cung cấp thông tin của UBND xã M và ông X, ông T4 cũng không cung cấp được tài liệu gì để chứng minh nội dung làm chứng của mình là có căn cứ. Trong khi đó, giai đoạn xét duyệt cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu năm 1998 cho người dân trên địa bàn xã M được tiến hành đồng loạt, công khai; ông N cung cấp được biên lai đã nộp thuế sử dụng đất ở tại nông thôn (bút lục 114). Tại phiên tòa sơ thẩm ngày 13/9/2025, người đại diện theo ủy quyền của ông C trình bày năm 1995 ông C có hỏi đăng ký xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng được trả lời đất đã có người đăng ký rồi. Tại phiên tòa phúc thẩm, chính ông C xác định khi được trả lời đất đã có người đăng ký thì ông không có khiếu nại hay thắc mắc gì; điều này là hoàn toàn không hợp lý, bởi lẽ, nếu cho rằng quyền sử dụng đất là của mình, thì vì sao ông C lại không thắc mắc hay khiếu nại gì thời điểm đó.

[9] Mặt khác, theo kết quả xác minh của UBND xã M đối với bà Trần Ngọc L2, ông Phạm Thanh B1 (bút lục 109-112) và trình bày của ông Phạm Thanh L1, bà Đặng Thị R, ông Nguyễn Văn N2, ông Nguyễn Văn T5, ông Nguyễn Văn Đ1 – là một số người dân sống lân cận phần đất tranh chấp, thì những người này đều xác định phần đất đang tranh chấp có nguồn gốc là của ông N cho gia đình anh chị em ông C ở nhờ, có thu tiền thuê đất và có sự thương 8 lượng mua bán đất giữa ông N và các hộ thuê đất tại nhà của ông Phạm Thanh L1 (các bút lục số 101-105).

[10] Từ những tình tiết, diễn biến của quá trình quản lý, sử dụng, kê khai đăng ký đất, đủ căn cứ để xác định rằng, việc ông C, bà T được sử dụng đất và không bị cản trở, là được sự đồng ý của chủ sử dụng đất hợp pháp là ông N. Tòa án cấp sơ thẩm đã không chấp nhận yêu cầu phản tố của ông C, bà T về việc được công nhận quyền sử dụng đất, là hoàn toàn có căn cứ. Xét kháng cáo của ông N không đồng ý khấu trừ công sức bồi đắp, tôn tạo làm tăng giá trị quyền sử dụng đất của ông Ca Văn C, bà Nguyễn Thị T và kháng cáo của ông C, bà T không đồng ý thanh toán giá trị quyền sử dụng đất cho ông Thi Văn N theo bình quân giá đất ONT và BHK

[11] Theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà ông N được cấp ngày 15/4/1998, thì phần đất tranh chấp trong đó có thửa 665 và 684 là đất thổ + vườn, nhưng không xác định được vị trí đất thổ và đất vườn và diện tích cụ thể của mỗi loại đất. Các đương sự đều thừa nhận rằng, quá trình sử dụng, ông T2 và sau này là ông C, bà T đã đổ đất san lấp mặt bằng cất nhà, trồng cây lâu năm …, mặc dù để phục vụ cho nhu cầu sinh sống của ông C, bà T, nhưng điều này không thể phủ nhận công sức của ông C, bà T trong việc tôn tạo, làm tăng giá trị đất trong một thời gian dài từ năm 1979 cho đến nay. Ông N xác định thời điểm cho mượn là đất lúa nên ông yêu cầu tính theo giá đất lúa; ông C1 và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông C, bà T cũng yêu cầu tính theo giá đất lúa, nhưng ông C1 yêu cầu tính theo giá do Nhà nước quy định tại thời điểm năm 1998 khi ông N được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Thấy rằng, đối với việc ông C1 yêu cầu xác định giá đất lúa theo giá thời điểm năm 1998 là không có căn cứ, bởi lẽ, việc ông C, bà T không trả được bằng đất thì phải trả bằng tiền và giá đất phải xác định tại thời điểm hiện tại. Nếu xác định giá trị quyền sử dụng đất tranh chấp theo giá đất lúa tại Chứng thư thẩm định giá số VC 23/10/109/BĐS-LA, thì số tiền ông C, bà T phải thanh toán cho ông N sẽ là 939.378.000đ (= 438m2 x 1.831.000đ/m2 + 150m2 x 916.000đ/m2), là thiệt thòi cho ông C và bà T vì nhiều hơn 178.012.150đ so với số tiền Tòa án cấp sơ thẩm đã buộc (= 939.378.000đ - 761.365.850đ) và cũng không phù hợp với thực tế hiện trạng sử dụng đất và loại đất mà ông N đã được Nhà nước công nhận và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, vì phần đất tranh chấp chỉ chiếm 1 phần diện tích của 2 thửa thổ + vườn là thửa 665 (305/1.502m2) và thửa 684 (170/834m2), có nghĩa là ngoài vị trí tranh chấp, thì ông N còn được hưởng dụng giá trị tăng thêm của quyền sử dụng đất phần còn lại của thửa 665 và thửa 684. Tòa án cấp sơ thẩm đã lấy mức bình quân giá đất ONT+BHK để tính công sức của ông C, bà T trong việc tôn tạo đất từ đất ruộng lên đất thổ vườn bằng 30% giá trị quyền sử dụng đất, là hợp lý.

Do đó, không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo của ông N, ông C và bà T.

[12] Theo Trích đo số 188-2023, thì có 1 phần nhà g3 và nhà g4 nằm trên một phần thửa số 665 ngoài vị trí mà các đương sự đang tranh chấp. Tại phiên 9 tòa phúc thẩm, ông N xác định đồng ý để ông C, bà T tiếp tục sử dụng nhà và không tranh chấp nên Hội đồng xét xử phúc thẩm không xem xét phần này.

[13] Đề nghị của Kiểm sát viên có căn cứ, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử và quy định của pháp luật, nên được chấp nhận.

[14] Về án phí phúc thẩm: [14.1] Do kháng cáo không được chấp nhận, lẽ ra ông N phải chịu án phí phúc thẩm.

Tuy nhiên, do ông N là người cao tuổi và có yêu cầu xét miễn nộp tạm ứng và án phí, nên thuộc trường hợp được miễn án phí phúc thẩm theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Ông N đã được miễn nộp tạm ứng án phí nên không tuyên hoàn trả. [14.2] Do kháng cáo không được chấp nhận, nên ông C, bà T phải chịu án phí phúc thẩm.