Bản án 114/2025/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về thủ tục tố tụng: Các đương sự có mặt tại phiên tòa, những người vắng mặt đã có đơn xin xét xử vắng mặt hoặc đã có ủy quyền hoặc đã được triệu tập hợp lệ nhiều lần nên Tòa án đưa vụ án ra xét xử là đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. 8

[2] Xét kháng cáo của ông Trần Đức L và bà Hoàng Thị M: [2.1] Quá trình giải quyết vụ án, các đương sự và UBND xã DP đều thừa nhận thửa đất số 56 tờ bản đồ số 09 (nay là thửa đất số 48, tờ bản đồ số 26), diện tích 750,8m2 tại xóm 10, xã Diễn Phú, huyện Diễn Châu (nay là xã Tân Châu), tỉnh Nghệ An có nguồn gốc là của bố mẹ đẻ bà Cao Thị Q (ông Cao Đ, bà Đinh Thị Ọ) sử dụng ổn định, liên tục vào mục đích đất ở và đất vườn từ năm 1977 đến năm 1985 thì ông Đ. Từ năm 1985 đến năm 1994, bà Cao Thị Q (con ông Đ) sử dụng đến năm 1994 thì bà Q chuyển xuống thửa đất khác trong xóm ở. Từ năm 1995-1996, xóm cho ông L nhận thầu lại thửa đất này và nộp mỗi năm 10kg thóc. Đến năm 1997, UBND xã bán bán cho ông L. Trên thửa đất hiện còn có hai ngôi mộ của ông Đ, bà O. Như vậy, đến thời điểm này chưa có quyết định nào của cơ quan có thẩm quyền chấm dứt hay thu hồi quyền sử dụng thửa đất của ông Đ, bà O nên thửa đất vẫn thuộc quyền sử dụng của ông Đ, bà O. Năm 1966, bà O chết, năm 1985 ông Đ chết, các con ông Đ vẫn sử dụng thửa đất này. Theo quy định của pháp luật quyền sử dụng đất là di sản thừa kế khi người sử dụng đất chết có người thừa kế thuộc hàng thừa kế theo pháp luật, trường hợp này quyền sử dụng đất thuộc về các con ông Đ, bà O nhưng UBND xã bán thửa đất cho ông L là không đúng quy định của pháp luật nên cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ. Tại đơn khởi kiện bà Cao Thị Q yêu cầu công nhận cho bà Cao Thị Q và những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bà Cao Thị S, Cao Thị Đ được quyền sử dụng diện tích khoảng 750m2 thửa số 56 tờ bản đồ số 9, tọa lạc xóm 10 tại xã Diễn Phú, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.

Tuy nhiên, thửa đất hiện nay đang do bị đơn ông L, bà M quản lý sử dụng. Tại phiên tòa sơ thẩm, nguyên đơn yêu cầu bị đơn trả lại đất là nội dung phát sinh trong cùng một quan hệ tranh chấp, Tòa án không phải thu thập thêm chứng cứ mới nên yêu cầu này nằm trong phạm vi khởi kiện, Tòa án cấp sơ thẩm quyết định tạm giao thửa đất cho nguyên đơn là chưa chính xác gây khó khăn cho công tác thi hành án. Do đó cần sửa lại cách tuyên buộc bị đơn trả lại đất cho nguyên đơn và người thừa kế của bà Cao Thị S, bà Cao Thị Đ là chị T và anh S. [2.1] Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn cho rằng, có sự mâu thuẫn về thời điểm sử dụng đất của nguyên đơn trong công văn của UBND xã và hồ sơ địa chính. Thấy rằng, việc gia đình bà Q sử dụng thửa đất đến năm 1993 hay 1994 cũng không làm thay đổi bản chất nguồn gốc thửa đất là của gia đình bà Q, cơ quan có thẩm quyền chưa có văn bản thu hồi đất của gia đình bà Q mà tự bán là trái pháp luật nên thửa đất vẫn thuộc quyền sử dụng của gia đình nguyên đơn. [2.3] Về yêu cầu phản tố của bị đơn: UBND xã xác nhận có việc năm 1997, UBND xã bán đất cho ông L.

Tuy nhiên, Toà án cấp sơ không thu thập lời khai của các thành viên ký vào Phiếu thu tiền để làm rõ nội dung được phản ánh trong Phiếu thu và lời khai của ông L mà nhận định yêu cầu bồi thường bằng trị 9 giá tiền của ông L không có căn cứ là không đúng quy định, chưa đủ cơ sở vững chắc làm ảnh hưởng đến quyền lợi của ông L.

Xét thấy, Toà án cấp sơ thẩm chưa thụ lý yêu cầu phản tố buộc UBND xã phải bồi thường cho ông L, bà M giá trị thửa đất bằng tiền là 525.000.000 đồng và quyết định của bản án cũng không giải quyết yêu cầu phản tố của ông L, bà M.

Do đó, ông L, bà M có quyền khởi kiện yêu cầu UBND xã bồi thường bằng một vụ án dân sự khác nếu có yêu cầu. [2.4] Về trị giá tài sản trên đất: Ông L sử dụng đất bà Q cũng như các đồng thừa kế của hai cụ không có ý kiến gì. Bản án sơ thẩm buộc nguyên đơn trả trị giá tài sản cho ông L và theo kết quả định giá là có căn cứ. Tuy nhiên tổng giá trị tài sản của ông L, bà M có trên thửa đất tranh chấp theo Biên bản định giá là 58.785.000 nhưng Tòa án cấp sơ thẩm buộc bà Q, chị T, anh S phải trả cho ông L, bà M số tiền 103.370.000 đồng là không chính xác. Sau khi ban hành bản án sơ thẩm, Tòa án cấp sơ thẩm đã có Quyết định sửa đổi, bổ sung nội dung này là có căn cứ. Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn thừa nhận do mưa bão cây bị đổ nên bị đơn đã chặt 04 cây lát hoa trị giá 1.040.000 đồng. Vì vậy cần khấu trừ số tiền 04 cây lát hoa cho phía nguyên đơn, buộc phía nguyên đơn phải trả lại giá trị tài sản cho bị đơn số tiền 57.745.000 đồng. [2.5] Về công tôn tạo san lấp đất: Quá trình giải quyết vụ án ông L, bà M không có tài liệu chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của mình, Tòa án không yêu cầu ông L cung cấp, nhưng vẫn chấp nhận là chưa có đủ căn cứ tuy nhiên nguyên đơn không kháng cáo nên cần giữ nguyên như án sơ thẩm. [2.6] Về công sức quản lý: Thửa đất tranh chấp là của bố mẹ nguyên đơn, UBND xã bán cho ông L là trái pháp luật nên việc ông L sử dụng quản lý thửa đất là không hợp pháp nên không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của ông L về việc tính công sức quản lý thửa đất tranh chấp. [2.7] Đối với yêu cầu buộc ông Thái Đức L và bà Hoàng Thị M tháo dỡ hàng rào và chấm dứt mọi hành vi ngăn cản việc gia đình đến chăm sóc, thắp nhang cho mồ mả ông Đ, bà O. Tòa án cấp phúc thẩm sửa cách tuyên buộc bị đơn trả lại đất, giao tài sản gắn liền với đất cho nguyên đơn nên việc nguyên đơn yêu cầu nội dung này là không có căn cứ. [2.8] Quá trình xét xử phúc thẩm, bà Q, anh S, anh N, chị T có đơn đề nghị công nhận cho bà Cao Thị Q, người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông Đ, bà O và anh Trịnh Xuân S được quyền sử dụng diện tích khoảng 750m2 thửa số 56, tờ bản đồ số 9 (nay là thửa đất số 48, tờ bản đồ số 26); địa chỉ: xóm 10, xã Diễn Phú, huyện Diễn Châu (nay là xã Tân Châu), tỉnh Nghệ An. Buộc ông Thái Đức L và bà Hoàng Thị M tự tháo dỡ di dời toàn bộ tài sản trên đất trả lại nguyên hiện trạng cho bà Q và các anh chị. Mọi chi phí ông L, bà M chịu toàn bộ. Xem xét lại giá trị tài sản gắn liền với đất và tiền tôn tạo đất. Đây là nội dung kháng cáo của các đương sự nhưng các đương sự không kháng cáo nên không có căn cứ xem xét. 10 [2.8] Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn vi phạm các nội dung như ý kiến của đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa nhưng không ảnh hưởng đến bản chất của vụ án nên không cần thiết phải hủy bản án sơ thẩm.

Vì vậy, chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn, sửa bản án sơ thẩm như đã phân tích trên.

[3] Về án phí: Ông Thái Đức L và bà Hoàng Thị M được chấp nhận một phần kháng cáo nên không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.