Bản án 579/2025/DS-PTTranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng: Nguyên đơn bà Biện Thị T khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế của cụ Biện Văn N2 (chết 2007) và cụ Nguyễn Thị C2 (chết năm 2015) đối với thửa đất số 140, diện tích 5.460m2 (thực đo 5851,8m2), tọa lạc ấp P, xã P, huyện C, tỉnh Trà Vinh. Thửa đất này ngày 02/5/1996 Ủy ban nhân dân huyện C đã cấp Giấy chứng nhận QSD đất do cụ N2 đại diện hộ gia đình đứng tên. Từ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý giải quyết là đúng thẩm quyền, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp di sản thừa kế là đúng bản chất vụ án, đúng yêu cầu khởi kiện của đương sự. Đơn kháng cáo của bị đơn ông Biện Văn T1 còn trong hạn luật định là hợp lệ, Hội đồng xét xử chấp nhận xét xử lại vụ án theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Về nội dung vụ án, Hội đồng xét xử nhận thấy: Đối với vụ án tranh chấp di sản thừa kế, Tòa án phải làm rõ di sản của người chết để lại gồm những gì, hàng thừa kế gồm những ai, xác định vụ án chia thừa kế theo di chúc hay chia theo pháp luật, xác định yêu cầu cụ thể của từng người thừa kế có yêu cầu chia hay không chia, nếu có yêu cầu chia thì chia như thế nào, nếu không yêu cầu chia thì phần 4 được hưởng họ nhường cho ai hay khước từ hưởng di sản… Từ việc phải làm rõ các nội dung trên, thì mới có định hướng đúng trong việc thu thập chứng cứ, đảm bảo cho việc phán quyết của Tòa án có căn cứ, đúng pháp luật.

[3] Trong vụ án cụ thể này có căn cứ xác định thửa đất 140, diện tích 5.460m2 là di sản của cụ N2 và cụ C2, vì được các đương sự thừa nhận và đất cụ N2 còn đứng tên. Lẽ ra Tòa án cấp sơ thẩm phải làm rõ yêu cầu của các đồng thừa kế khác như ông Biện Văn T1, ông Biện Văn C, bà Biện Thị D có yêu cầu chia thừa kế phần đất theo hiện trạng từng người đã sử dụng mà trước đó họ đã tự phân chia hay không, nếu không yêu cầu chia thì phần được hưởng họ nhường cho ai hay khước từ hưởng di sản, trên đất có các ngôi mộ, lối đi vào mộ, cây trồng, vật kiến trúc, công sức tạo lập… cũng không được làm rõ ý kiến của đương sự như thế nào, không mô tả đầy đủ trong biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ; kết quả đo đạc chỉ thể hiện phần đất bà T yêu cầu chia, không thể hiện phần đất theo hiện trạng mà ông T1, ông C, bà D đang sử dụng. Từ những thiếu sót trên xét thấy việc thu thập chứng cứ và chứng minh Tòa án cấp sơ thẩm chưa thực hiện đầy đủ mà tại phiên tòa phúc thẩm không thể thực hiện bổ sung được. Để đảm bảo chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo của ông Biện Văn C, chấp nhận ý kiến phát biểu của kiểm sát viên tại phiên tòa, hủy án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân khu vực 11 - Vĩnh Long xét xử lại vụ án theo đúng quy định của pháp luật.

[4] Khi giải quyết lại vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm cần làm rõ ranh giới của thửa đất tranh chấp với các thửa đất liền kề để bản án được thực thi.