Bản án 20/2026/DS-STTranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu toàn bộ tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về việc xét xử vắng mặt đương sự: Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là các ông (bà) Huỳnh Thị S, Trần Thanh X, Huỳnh Ngọc Ái T1, Lâm Thị Ngọc H2, Huỳnh Thị Thúy A, Huỳnh Thúy H3, Nguyễn Văn U đã được Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai tham gia phiên toà nhưng vắng mặt, không có lý do. Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vắng mặt họ.

[2] Đối với thửa đất diện tích 2.250 m2, tại thửa số 539, tờ bản đồ số 02, đất toạ lạc ấp C Đ, xã NG, thành phố Cần Thơ. Bà M trình bày trước đây bà đã cho con là Huỳnh Tấn L nên bà rút lại yêu cầu, không yêu cầu Tòa án giải quyết. Bị đơn ông T cũng không yêu cầu Toà án giải quyết đối với thửa 539 nên Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự đình chỉ giải quyết đối với phần đất diện tích 2.250 m2, tại thửa số 539, tờ bản đồ số 02, đất toạ lạc ấp C Đ, xã NG, thành phố Cần Thơ.

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Danh Thị M: Tại phiên tòa, bà M yêu cầu giữ nguyên ý kiến theo như đơn khởi kiện, là yêu cầu nhận ½ số tài sản chung của bà và ông Huỳnh L, phần của ông Huỳnh L thì bà yêu cầu chia thừa kế theo quy định pháp luật bao gồm tài sản là phần đất theo đo đạc thực tế là phần B có diện tích là 1.299,8 m2 thuộc một phần thửa e và phần đất diện tích 116,54 m2 thửa w (là phần đất căn nhà tạm của ông T và phần đất căn nhà của bà M đang sử dụng).

[4] Xác định hàng thừa kế thứ nhất của ông Huỳnh L: Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, tất cả các đương sự thống nhất ông Huỳnh L, sinh năm 1937, chết ngày 08/8/2023. Ông Huỳnh L và bà Danh Thị M có tất cả 07 người con chung là Huỳnh Thị D1, Huỳnh Thị H, Huỳnh Thị H1, Huỳnh Thị D, Huỳnh Tấn L, Huỳnh Quốc T. Huỳnh Tấn K (đã chết năm 2018), có 02 con ruột là Huỳnh Thị Thúy A, Huỳnh Thúy H3. Đây là tình tiết không phải chứng minh theo Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự do các đương sự thống nhất thừa nhận.

[5] Xét thấy phần đất diện tích là 1.299,8 m2 thuộc một phần thửa e và phần đất diện tích 116,54m2 thửa w (phần đất căn nhà tạm của ông T và phần đất căn nhà của bà M đang sử dụng). Những phần đất này hiện nay do ông Huỳnh L đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, được hình thành trong thời kỳ hôn 8 nhân giữa bà M và ông L. Phần đất diện tích là 1.299,8m2 thửa e, ông T cho rằng đã mua của bà M và ông L nhưng bà M không thừa nhận, ông T cũng không có tài liệu chứng cứ gì khác chứng minh là đã mua.

Do đó, cần xác định đây là tài sản chung của bà M và ông L.

[6] Xét về thời hiệu chia thừa kế: Do các đương sự không có yêu cầu nên không đặt ra xem xét.

[7] Xét di chúc của ông Huỳnh L: Xét di chúc đề ngày 14/3/2019 của ông Huỳnh L do ông T cung cấp cho Tòa án, đây là di chúc bằng văn bản có người làm chứng theo quy định tại Điều 634 Bộ luật Dân sự, thể hiện có điểm chỉ của ông Huỳnh L và có chữ ký của hai người làm chứng là ông Lâm Anh D, ông Trần P, cùng chữ ký chứng kiến của các bà Huỳnh Thị H, Huỳnh Thị H1, Huỳnh Thị D.

Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự, một trong những điều kiện bắt buộc để di chúc hợp pháp là người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc, không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép. Tại phiên tòa, bà D, bà H, ông D và ông P đều xác nhận rằng vào thời điểm lập di chúc, ông Huỳnh L bị bệnh tai biến, tình trạng sức khỏe yếu, nói chuyện rất khó khăn. Những lời khai này phù hợp với diễn biến bệnh lý thông thường của người bị tai biến và không có tài liệu, chứng cứ nào khác chứng minh ông L tại thời điểm lập di chúc vẫn còn minh mẫn, sáng suốt, nhận thức và làm chủ được hành vi của mình. Ông T là người cung cấp di chúc để yêu cầu công nhận hiệu lực của di chúc nhưng ông T không cung cấp được chứng cứ chứng minh tình trạng năng lực hành vi dân sự của ông L tại thời điểm lập di chúc.

Do đó, Hội đồng xét xử có đủ cơ sở xác định di chúc ngày 14/3/2019 không bảo đảm điều kiện về chủ thể theo khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự, nên di chúc này không có hiệu lực pháp luật.

Do đó, cần chia di sản thừa kế của ông Huỳnh L theo pháp luật.

[8] Phân chia tài sản theo pháp luật như sau: Phân chia tài sản là phần đất theo đo đạc thực tế là phần B có diện tích là 1.299,8m2 thửa e và phần đất diện tích 116,54m2 thửa w (phần đất căn nhà tạm của ông T và phần đất căn nhà của bà M đang sử dụng). Theo Chứng thư thẩm định giá số 311 ngày 18/6/2025 của Công ty TNHH Thẩm định giá Value Control Việt Nam thửa w đơn giá là 2.239.000 đồng/m2, thửa e đơn giá 59.158 đồng/m2. [8.1] Tài sản chung của ông L chết để lại và bà M gồm 1.299,8m2 tại thửa số e có giá trị: 1.299,8 m2 x 59.158 đồng = 76.893.568 đồng và thửa số w diện tích 100,10m2 + phần quán 16.44m2 = 116,54m2 x 2.239.000 đồng = 260.933.060 đồng, tài sản trên đất là căn nhà gắn liền với đất có giá trị 36.269.216 đồng. Tổng cộng là 374.095.844 đồng. Như vậy tài sản là di sản của ông L để lại là ½ giá trị tương đương 187.047.922 đồng. [8.2] Xét về hàng thừa kế của ông L có 08 người gồm bà M và 07 người con của ông L là bà Huỳnh Thị D1, bà Huỳnh Thị H, bà Huỳnh Thị H1, bà Huỳnh Thị D, ông Huỳnh Tấn L, ông Huỳnh Quốc T, Huỳnh Tấn K. Do ông Huỳnh Tấn K chết năm 2018, chết trước ông L do đó con ông K là Huỳnh Thị Thuý An và Huỳnh Thuý Hằng được hưởng thừa kế phần của ông K 9 theo quy định về thừa kế thế vị tại Điều 652 Bộ luật Dân sự. Di sản của ông L được chia 08 phần mỗi kỷ phần thừa kế tương đương số tiền 23.380.990 đồng. Bà H và bà H thống nhất cho lại phần thừa kế cho ông T. Ông L thống nhất cho lại bà M. Như vậy, tổng tài sản bà M được nhận là ½ giá trị tài sản là 187.047.922 đồng + 01 kỷ phần thừa kế của bà M + 01 kỷ phần thừa kế do ông L cho, tổng là 187.047.922 đồng + 46.761.980 đồng = 233.809.902 đồng. Tài sản của ông T được nhận là 01 kỷ phần thừa kế là 23.380.990 đồng + 2 kỷ phần do bà H và bà H cho, tổng là 70.142.970 đồng. Tài sản của bà D, ông K và bà D mỗi người được nhận bằng nhau giá trị là 23.380.990 đồng.

[9]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử có cơ sở: [9.1]. Công nhận tài sản chung của bà Danh Thị M và ông Huỳnh L gồm quyền sử dụng đất diện tích 1.299,8m2, thuộc một phần thửa e, tờ bản đồ số 02, đất tọa lạc tại ấp C Đ, xã NG, thành phố Cần Thơ, có giá trị là 76.893.568 đồng và một phần thửa số w, diện tích 116,54m2, có giá trị là 260.933.060 đồng và tài sản trên đất là căn nhà của bà M và ông L gắn liền với đất có giá trị 36.269.216 đồng. Tổng cộng là 374.095.844 đồng. Trong đó, di sản của ông L để lại là ½ giá trị tương đương giá trị 187.047.922 đồng. [9.2]. Giao cho bà Danh Thị M ½ giá trị tài sản chung tương đương giá trị 187.047.922 đồng + Phần di sản của ông L bà M được chia 46.761.980 đồng = 233.809.902 đồng, ông Huỳnh Quốc T được hưởng phần di sản có giá trị là 70.242.970 đồng, bà Huỳnh Thị D1, bà Huỳnh Thị D mỗi người được hưởng di sản giá trị 23.380.990 đồng. Người thừa kế thế vị của ông Huỳnh Tấn K là bà Huỳnh Thị Thúy A và bà Huỳnh Thúy H3 được hưởng chung phần di sản có giá trị là 23.380.990 đồng. [9.3]. Giao cho ông Huỳnh Quốc T được hưởng phần di sản bằng hiện vật là quyền sử dụng đất theo kết quả thẩm định có diện tích 1.299,8m2, tại thửa e, tờ bản đồ số 02, đất tọa lạc tại ấp C Đ, xã NG, thành phố Cần Thơ, có giá trị là 76.893.568 đồng. Phần đất có số đo các cạnh như sau: Hướng Đông giáp thửa 175, số đo 19,53m. Hướng Tây giáp thửa 135, số đo 19,53m. Hướng Nam giáp thửa số 198, số đo 67,09m. Hướng Bắc giáp phần A thửa e, số đo 67,8m. [9.4]. Giao cho bà Danh Thị M được hưởng phần di sản bằng hiện vật là quyền sử dụng đất diện tích 116,54m2 (Phần A2 và phần B theo sơ đồ vị trí đất), thuộc một phần thửa số w, tại tờ bản đồ số 02, đất tọa lạc tại ấp C Đ, xã NG, thành phố Cần Thơ có giá trị là 260.933.060 đồng và tài sản trên đất là căn nhà gắn liền với đất có giá trị 36.269.216 đồng. Tổng giá trị là 297.202.276 đồng. Phần đất có số đo các cạnh như sau: 10 Hướng Đông giáp thửa 12, có số đo 11,37m + 8,52m. Hướng Tây giáp thửa số 10, có số đo 9,14m + 9,86m. Hướng Nam giáp thửa số 3, có số đo 6,23m. Hướng Bắc giáp Quốc Lộ 1, có số đo 2,47m + 2,80. Do căn nhà tiền chế của ông T là căn nhà tạm, do đó cần buộc ông Huỳnh Quốc T tháo dỡ di dời nhà tiền chế kết cấu cột thép, mái tol, vách tol, nền tráng ximăng, không trần, để trả lại cho bà Danh Thị M phần đất đất diện tích 16,44m2, thuộc một phần thửa số w, tại tờ bản đồ số 02, đất tọa lạc tại ấp C Đ, xã NG, thành phố Cần Thơ. [9.5]. Buộc bà Danh Thị M có trách nhiệm thanh toán phần giá trị tài sản chênh lệch cho bà D với số tiền là 23.380.990 đồng, cho các con của ông K là Huỳnh Thị Thúy A và Huỳnh Thúy H3 với số tiền là 23.380.990 đồng, cho bà D với số tiền là 16.630.393 đồng. [9.6]. Buộc ông Huỳnh Quốc T có trách nhiệm thanh toán phần giá trị tài sản chênh lệch cho bà Huỳnh Thị D với số tiền là 6.750.597 đồng. Đối với yêu cầu của ông T yêu cầu xem xét cho ông T hưởng thêm phân công sức đã chăm sóc khi ông L bị bệnh và lo mai táng khi ông L qua đời thì không có cơ sở chấp nhận do việc chăm sóc cha mẹ khi về già là quyền và nghĩa vụ của con cái.

[10]. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Danh Thị M về việc đòi lại toàn bộ phần đất diện tích 1.299,8m2 tại thửa e, tờ bản đồ số 02, đất tọa lạc tại ấp C Đ, xã NG, thành phố Cần Thơ và yêu cầu nhận toàn bộ phần đất diện tích 116,54m2, thửa số w và tài sản trên đất là căn nhà gắn liền với đất.

[11] Xét yêu cầu phản tố của ông Huỳnh Quốc T: Bị đơn ông T không đồng ý chia thừa kế đối với phần đất diện tích là 1.299,8m2, thửa e theo như yêu cầu của bà M và yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà M và ông T đối với phần diện tích theo đo đạc thực tế là 3.913,5m2 thửa e. [11.1] Hội đồng xét xử thấy rằng phần đất tranh chấp diện tích 2.613,7m2 (Phần A) thuộc một phần thửa e thì nguyên đơn bà M cũng thống nhất có chuyển nhượng cho ông T. Đây là các tình tiết, sự kiện được các đương sự thừa nhận nên căn cứ khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử xác định đây là tình tiết không phải chứng minh. Tại phiên tòa, bà M và ông T thống nhất tiếp tục thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với phần đất diện tích 2.613,7m2 (Phần A) thuộc một phần thửa e, do đó Hội đồng thống nhất xác định hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đối với phần đất diện tích 2.613,7m2 (Phần A) thuộc một phần thửa e có hiệu lực pháp luật. Phần đất có số đo các cạnh như sau: Hướng Đông giáp thửa đất 175, có số đo 28,86m + 16,20m. Hướng Tây giáp thửa đất số 135, có số đo 33,61m. Hướng Nam giáp với phần (B) thửa đất số e, có số đo 67,08m. 11 Hướng Bắc giáp với thửa đất số 257, có số đo 66,30m. Đối với phần đất diện tích 1.299,8m2 (Phần B) thửa e, tờ bản đồ số 02, đất tọa lạc tại ấp C Đ, xã NG, thành phố Cần Thơ ông T yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển nhượng là không có xơ sở chấp nhận như đã phân tích. [11.2] Đối với thửa đất w có căn nhà của T trên đất thì bà M và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cũng thống nhất căn nhà này là của ông T xây dựng và phần đất căn nhà này bà M và ông L đã cho T từ năm 2010, cho cùng với đường đi từ nhà T ra Quốc Lộ 1A theo như đo đạc thực tế. Nhưng căn nhà tiền chế phía trước để bán quán thì bà M trình bày trước đây bà M chỉ cho T mượn đất để cất tạm. Nay bà yêu cầu T tháo dỡ di dời phần nhà tạm phía trước nhà bà, trả lại đất trống cho bà. Còn ông T yêu cầu công nhận diện tích đất gắn liền nhà ở, phần đất cất nhà tạm bán quán và một lối đi từ nhà chính ra Quốc lộ, thuộc một phần thửa w, tờ bản đồ số etọa lạc tại ấp C Đ, xã NG, thành phố Cần Thơ là thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông T do được cha, mẹ tặng cho từ năm 2010. Hội đồng xét xử xét thấy phần đất thừa w có nguồn gốc là của ông L và bà M. Đối với phần đất căn nhà chính ông T đang ở và phần đường đi thì bà M thống nhất đã cho ông T nên Hội đồng xét xử công nhận quyền sử dụng đất có diện tích theo đo đạc thực tế 68,86 m2 thuộc một phần thửa w, tờ bản đồ số 02, đất toạ lạc ấp Cần Đước, xã Thạnh Phú, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng nay là ấp C Đ, xã NG, thành phố Cần Thơ là thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông Huỳnh Quốc T. Phần đất có có số đo các cạnh như sau: Hướng Đông giáp thửa 12, có số đo 9,14m + 9,86m + 6,23m + 8,01m. Hướng Tây giáp thửa số 10, có số đo 9,40m +2,12m + 15,46m. Hướng Nam giáp phần đất nhà ông T thửa w, có số đo 0,73m + 6,41m. Hướng Bắc giáp Quốc Lộ 1, có số đo 0,73m.

[12] Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn ông Huỳnh Quốc T đối với yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất có diện tích 16,44m2, thuộc một phần thửa w, tờ bản đồ số 02, đất toạ lạc ấp Cần Đước, xã Thạnh Phú, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng nay là ấp C Đ, xã NG, thành phố Cần Thơ.

[13] Đối với ý kiến của Kiểm sát viên về việc tuân theo pháp luật của Hội đồng xét xử và Thư ký phiên tòa, việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng tại phiên tòa và ý kiến về việc giải quyết vụ án của Kiểm sát viên tại phiên tòa là có căn cứ, Hội đồng xét xử chấp nhận.

[14] Về chi phí tố tụng: Tổng chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, đo đạc, thẩm định giá tài sản và trích lục hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 20.349.781 đồng. Căn cứ các Điều 157 và 165 Bộ luật Tố tụng dân sự, các đương sự phải chịu chi phí tố tụng tương ứng với phần giá trị tài sản mà mình được hưởng theo kết quả giải quyết vụ án. Bà Danh Thị M được hưởng phần tài sản trị giá 233.809.902 đồng, tương ứng phải chịu chi phí tố tụng là 12.718.613 đồng; ông T được hưởng phần tài sản trị giá 70.242.970 đồng, phải chịu chi phí 12 tố tụng là 3.815.583 đồng; bà D, bà D và ông K mỗi người được hưởng phần di sản trị giá 23.380.990 đồng, nên mỗi người phải chịu chi phí tố tụng là 1.271.861 đồng. Do ông T đã nộp tạm ứng toàn bộ chi phí tố tụng nên bà M, bà D, bà D và người thừa kế của ông K có nghĩa vụ hoàn trả cho ông T số tiền chi phí tố tụng tương ứng với phần nghĩa vụ mà mỗi người phải chịu theo quy định.

[15] Về án phí dân sự sơ thẩm: Căn cứ khoản 1 Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự và khoản 4, khoản 5 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các đương sự phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu không được chấp nhận và phần giá trị tài sản mà mình được hưởng theo bản án. Theo kết quả giải quyết vụ án, nguyên đơn bà M phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần yêu cầu khởi kiện không được chấp nhận và phần giá trị tài sản mà mình được hưởng.

Tuy nhiên, bà Danh Thị M sinh năm 1937 là người cao tuổi và có đơn đề nghị miễn án phí, thuộc trường hợp được miễn nộp án phí theo điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, nên được miễn án phí dân sự sơ thẩm theo quy định. Đối với bị đơn ông T, yêu cầu phản tố không được chấp nhận một phần nên phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch là 300.000 đồng đối với phần không được chấp nhận; ngoài ra, ông T còn phải chịu án phí dân sự có giá ngạch tương ứng với phần giá trị tài sản được hưởng theo bản án là 3.507.148 đồng. Đối với bà D, bà D và người thừa kế của ông K, do được hưởng phần giá trị di sản theo bản án nên mỗi người phải chịu án phí dân sự có giá ngạch tương ứng là 1.169.000 đồng theo quy định.