Bản án 65/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, ý kiến của Viện kiểm sát. Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của nguyên đơn nằm trong thời hạn luật định. Việc thụ lý kháng cáo đúng quy định của pháp luật nên được xem xét giải quyết theo trình tự phúc thẩm. 4

[2]. Về quan hệ pháp luật: Nguyên đơn kiện đòi bị đơn trả diện tích đất là 10,1m2 của thửa đất số 55+01.2 tờ bản đồ số 11 tiếp giáp với thửa đất của bị đơn thửa đất số 55.1+55.2 tờ bản đồ 11 và buộc tháo dỡ các tài sản trên đất tại thôn H, xã T, tỉnh Phú Thọ.

Vì vậy, quan hệ tranh chấp trong vụ án là tranh chấp ranh giới là quyền sử dụng đất.

[3]. Về nội dung vụ án: Nguyên đơn ông Lê Quang H kiện đòi bị đơn là ông Lê Thế Q trả diện tích đất là 10.1m2 của thửa đất số 55+01.2 tờ bản đồ số 11 tiếp giáp với thửa đất của bị đơn thửa đất số 55.1+55.2 tờ bản đồ 11 và buộc tháo dỡ các tài sản trên đất.

Tuy nhiên, khi cấp sơ thẩm tiến hành thẩm định tại chỗ thì nguyên đơn không chỉ được phần diện tích đang tranh chấp. Bị đơn cho rằng từ năm 2010 khi bị đơn được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đã xây dựng công trình sinh sống trên đất cho đến nay không có tranh chấp gì. Sau khi xét xử sơ thẩm, nguyên đơn kháng cáo: Nội dung kháng cáo nguyên đơn đề nghị cấp phúc thẩm sửa án sơ thẩm theo hướng chấp nhận đơn kháng cáo. Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng: [3.1]. Hộ ông Lê Quang H đang sử dụng thửa đất 55+01.2 và 01+55.2 tờ bản đồ số 11 có nguồn gốc là của ông cha để lại và được Uỷ ban nhân dân huyện Lập Thạch cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 28 tháng 11 năm 2002 đứng tên hộ ông Lê Quang H, diện tích là 1297m2 (BL 02). Còn ông Lê Thế Q đang sử dụng thửa 55.1 + 55.2, tờ bản đồ số 11, có nguồn gốc cha ông để lại và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu năm 2002 mang tên cụ Lê Văn Đ (bố đẻ của ông Q). Năm 2010 cụ Đ đã làm thủ tục tặng cho ông Q quyền sử dụng đất và ông Q đã được UBND huyện Sông Lô cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 02/11/2010, diện tích là 1316m2 (BL 21). Diện tích đo đạc thực tế ông H là 811,3m2 và diện đo đạc thực tế hộ ông Q là 1355m2. Hiện nay hộ ông H mặc dù thiếu so với số liệu diện tích trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không tiến hành đo đạc thực tế các thửa đất chỉ căn cứ trên trích lục bản đồ địa chính, không ký giáp ranh giữa các chủ sử dụng đất nên có sự chênh lệch, sai số đo đạc diện tích ghi trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và diện tích đo đạc thực tế. Do đó diện tích đo đạc thực tế đủ hay thiếu so với diện tích ghi trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không phải là căn cứ duy nhất để xác định có việc xây dựng công trình lấn đất sang phần đất của chủ sử dụng khác hay không. [3.2]. Quá trình sử dụng đất: Phần diện tích đất gia đình bị đơn ông Lê Thế Q đang sử dụng tiếp giáp với phần diện tích đất của gia đình nguyên đơn ông Lê Quang H đang sử dụng, gia đình ông Q có xây dưng một số công trình như nhà bếp ba gian, công trình nhà vệ sinh... Các công trình này được gia đình ông Q xây dựng, tồn tại từ thời điểm trước khi nguyên đơn được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (năm 2002), đến năm 2010 ông Q được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì cũng đã xây dựng nhà bếp, nhà vệ sinh trên nền nhà cũ trước đây cụ Đ đã xây dựng từ những năm 1979, khi ông Q xây dựng nhà và tường rào gia đình ông H đều biết, sang nhà chơi và không có ý kiến phản đối gì, gia đình ông Q đã sử dụng các công trình trên đất ổn định từ đó cho đến nay, 5 không có tranh chấp gì. Đến năm 2023 ông Q có đơn về việc giải quyết tranh chấp đất đai với ông H thì khi đó ông H mới cho rằng gia đình ông Q đã xây dựng công trình lấn chiếm đất của gia đình mình. [3.3]. Qua xác minh tại địa phương và hiện trạng thửa đất thì thửa đất số 55.1 tờ bản đồ 11 trong bản đồ 299 là thửa đất số 55+01.2 và thửa số 01+55.2 tờ bản đồ 11 trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; thửa đất số 55 tờ bản đồ 11 trong bản đồ 299 là thửa đất số 55.1+55.2 tờ bản đồ 11 trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ông H xác định phần đất tiếp giáp với đất gia đình ông Q có diện tích là 60m2 và nằm trong một phần thửa đất 55+01.2 tờ bản đồ

11. Theo kết quả thẩm định tại chỗ thể hiện diện tích đất của gia đình ông H tiếp giáp với đất gia đình ông Q là 49,9m2, theo ông H diện tích đất trên gia đình ông bị thiếu 10,1m2. Hiện trạng ranh giới thửa đất gia đình ông H và thửa gia đình ông Q đang quản lý, sử dụng là tường rào xây gạch, tường nhà bếp, nhà vệ sinh do hộ ông Q xây dựng. Quá trình sử dụng đất cả hai hộ đều sử dụng ổn định trước năm 1993 đến nay. Ông H cho rằng nguyên nhân hộ gia đình ông bị thiếu về diện tích 10,1m2 so với diện tích 60m2 là do hộ gia đình ông Q đã xây dựng công trình lấn chiếm sang phần đất của gia đình ông.

Tuy nhiên, khi cấp sơ thẩm tiến hành thẩm định tại chỗ thì ông H và ông Q đều thống nhất ranh giới giữa hai thửa đất là các điểm 16, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 trên sơ đồ hiện trạng, ông H cũng không chỉ được phần diện tích đất bị thiếu 10,1m2 nằm ở vị trí cụ thể nào.

Vì vậy, không có căn cứ cho rằng gia đình ông Q xây dựng công trình lấn sang phần diện tích đất của gia đình ông H nên cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ. Cần xác định ranh giới đất giữa hai gia đình ông Q và ông H là các đoạn thẳng gấp khúc được giới hạn bởi các điểm 16, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 trên sơ đồ hiện trạng ngày 08/4/2025 do Công ty Cổ phần tư vấn xây dựng và đo đạc bản đồ CDP đo vẽ.

[4]. Theo đơn khởi kiện, nguyên đơn xác định thửa định thửa đất số 55+01.2, tờ bản đồ số 11 của nguyên đơn tiếp giáp với thửa đất của gia đình bị đơn và cho rằng thửa đất trên bị gia đình ông Q lấn chiếm. Hơn nữa thửa đất số 55+01.2 tờ bản đồ 11 hộ gia đình ông Q đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng phần quyết định của bản án sơ thẩm lại xác định thửa đất số 55.1 là thửa đất nguyên đơn cho rằng bị gia đình ông Q lấn chiếm là không chính xác. Ngoài ra, đối với chi phí tố tụng, cấp sơ thẩm đã nhận định, tuy nhiên lại không quyết định trong phần quyết định là có phần thiếu sót. Cấp phúc thẩm điều chỉnh lại cách tuyên cho phù hợp, đề nghị cấp sơ thẩm nghiêm túc rút kinh nghiệm.

[5]. Từ phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, giữ nguyên Bản án sơ thẩm.

[6]. Do không chấp nhận yêu cầu khởi kiện và kháng cáo của nguyên đơn nên nguyên đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm và án phí dân sự phúc thẩm.

Tuy nhiên, nguyên đơn là người cao tuổi và có đơn xin miễn án phí nên miễn án phí dân sự sơ thẩm và án phí dân sự phúc thẩm cho nguyên đơn. Vì các lẽ trên, 6