Bản án 01/2025/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án; ý kiến trình bày của các đương sự; căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa; quan điểm giải quyết vụ án của Kiểm sát viên. Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định. * Về tố tụng:

[1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Nguyên đơn ông Đinh Xuân Đ, bà Trần Thị T yêu cầu anh Trần Tú A phải trả lại 40,9m2 nằm trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bị đơn. Bị đơn có địa chỉ tại bản 5 T, xã G, tỉnh Sơn La. Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật là "Tranh chấp quyền sử dụng đất" là có căn cứ, đúng quy định, đúng thẩm quyền theo quy định tại khoản 9 Điều 26; Điều 35; Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Sau khi xét xử sơ thẩm, bị đơn anh Trần Tú A không nhất trí với nội dung của bản án sơ thẩm, có đơn kháng cáo và nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm theo thông báo của Tòa án trong hạn luật định. Xét đơn kháng cáo của bị đơn trong thời hạn luật định, thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của người kháng cáo theo quy định tại Điều 271, Điều 272, Điều 273, Điều 276 Bộ luật Tố tụng dân sự. Đơn kháng cáo của bị đơn được chấp nhận xem xét theo trình tự, thủ tục phúc thẩm.

[3] Về thành phần những người tham gia tố tụng: Bản án sơ thẩm xác định chị Phạm Thị N không phải là bị đơn mà là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nhưng tại bản án vẫn ghi chị N là bị đơn là mâu thuẫn. Xét nguyên đơn ông Đ, bà T khởi kiện đề nghị anh Tú A, chị N trả lại diện tích đất tranh chấp. Anh Tú A1, chị N là người bị nguyên đơn khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn bị người đó xâm phạm. Toà án phải xác định anh Tú A1, chị N là bị đơn mới đảm bảo quyền tự định đoạt của đương sự theo quy định tại khoản 3 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[4] Về phạm vi khởi kiện: Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn trả lại diện tích đất tranh chấp. Quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn không bổ sung đối với yêu cầu khởi kiện; bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu phản tố, không có yêu cầu độc lập cũng như yêu cầu huỷ GCNQSDĐ. Toà án cấp sơ thẩm vẫn xem xét GCNQSDĐ mang tên Trần Tú A và quyết định huỷ một phần đối với GCNQSDĐ là vượt quá yêu cầu khởi kiện, vi phạm quyền quyết định và tự định đoạt của đương sự.

[5] Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn ông Đinh Xuân Đ vắng mặt, có giấy ủy quyền cho bà Trần Thị T ngày 18/12/2024 đến khi có bản án có hiệu lực của pháp luật. Bị đơn chị Phạm Thị N vắng mặt, có giấy ủy quyền ngày 19/11/2025 cho anh Trần Tú A tham gia phiên tòa phúc thẩm. Việc ủy quyền phù hợp với quy định của pháp luật, thể hiện ý chí tự nguyện của đương sự.

Do đó, Tòa án tiến hành phiên tòa xét xử vắng mặt. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân xã G, tỉnh Sơn La và Ngân hàng thương mại cổ phần Đ1 vắng mặt, đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ nhất, có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Căn cứ khoản 2 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự Tòa án tiến hành phiên tòa xét xử vắng mặt. * Về nội dung:

[6] Cấp sơ thẩm xác định diện tích đất tranh chấp có nguồn gốc của ông bà Đàm T5 khai phá và sử dụng trước ngày 18/10/1986 là có căn cứ. Các đương sự đều thừa nhận, năm 1987 ông bà Đàm T5 cho một phần diện tích đất đang sử dụng cho ông bà Huy T6. Việc tặng cho quyền sử dụng đất chỉ bằng lời 6 nói, không được lập thành văn bản nên không xác định được cụ thể diện tích đất cũng như ranh giới phần đất ông bà Huy T6 được tặng cho. Sau khi được tặng cho quyền sử dụng đất, ông bà Huy T6 sử dụng phần diện tích đất được tặng cho xây nhà trên đất rồi dỡ bỏ. Đến năm 2013 thì tặng quyền sử dụng đất cho con trai là anh Trần Tú A.

[7] Xét phần diện tích đất của ông bà Đàm T5 được cấp GCNQSDĐ lần đầu vào năm 2007 số H00366 đối với 7 thửa đất có diện tích 744,1m2 đất ở và 571,4m2 đất vườn, thuộc tờ bản đồ số

36. Hộ liền kề thể hiện giáp ông H với kích thước các cạnh lần lượt là 9,4m; 5,1m; 5m; 14m. Năm 2008, ông bà Đàm T5 chuyển nhượng một phần diện tích đất cho ông Phan Văn N1 và được cấp GCNQSDĐ mới vào năm 2008 số H00599, diện tích đất ở giảm còn 580,1m2. Phần giáp danh hộ liền kề đối với nhà ông H vẫn được giữ nguyên. Năm 2011, ông bà Đàm T5 chuyển nhượng một phần diện tích đất cho bà Trần Thị Vân A2 và được cấp lại GCNQSDĐ vào năm 2012 số CH002130. Tổng diện tích còn 911,3m2. Phần giáp danh hộ liền kề đối với nhà ông bà Huy T6 được điều chỉnh với kích thước các cạnh lần lượt là 6,42m; 3,10m; 5,16m; 5,05m; 9,09m. Năm 2019, ông bà Đàm T5 tặng cho quyền sử dụng đất cho bà Đinh Thị T4, Ông Đinh Văn T7, bà Hà Thị T8; ông Đinh Văn T9, bà Vũ Thị Kim L và được cấp lại GCNQSDĐ vào năm 2020 số CS00176. Tổng diện tích còn lại 451,1m2. Phần giáp danh hộ liền kề đối với nhà ông Tú A với kích thước các cạnh lần lượt là 6,58m; 3,10m; 5,16m; 4,96m. Năm 2023, thuộc diện chuyển mục đích sử dụng đất, ông bà Đàm T5 được cấp lại GCNQSDĐ vào năm 2023 số CH 00077 với diện tích đất và kích thước phần giáp danh hộ liền kề đối với nhà ông Tú A không có sự thay đổi so với GCNQSDĐ cấp năm 2020.

[8] Xét phần diện tích đất ông bà Trình H được cấp GCNQSDĐ số H00946 ngày 16/12/2008 với diện tích 160m2, thửa đất số 323, tờ bản đồ số

35. Phần giáp danh hộ liền kề nhà ông bà Đàm T với kích thước các cạnh lần lượt là 9m, 10m, 9m. Năm 2013, ông bà Trình H2 tặng cho ông Tú A toàn bộ diện tích đất đã được cấp GCNQSDĐ. Ông Tú A đã được cấp GCNQSDĐ số BM 687587 ngày 25/9/2013. Như vậy, đối với GCNQSDĐ hiện đang có giá trị pháp lý của ông Tú A và ông bà Đàm T5 có kích thước các cạnh giáp nhau đều phù hợp, không có sự chênh lệch quá lớn về kích thước.

[9] Tại biên bản xem xét thẩm định ngày 05/3/2025 của Toà án cấp sơ thẩm thể hiện diện tích đất thực tế gia đình ông Tú A đang sử dụng là 223,7m2, lớn hơn diện tích đất được cấp GCNQSDĐ là 77,1m2. Diện tích đất thực tế của 7 ông bà Đàm T5 đang sử dụng là 509m2, lớn hơn diện tích đất được cấp GCNQSDĐ là 57,9m2. Xét diện tích đất của hai hộ đang sử dụng đều lớn hơn so với GCNQSDĐ được cấp, kích thước các cạnh giáp ranh đều phù hợp so với GCNQSDĐ của hai hộ. Hình thể thửa đất của gia đình ông Tú A không có sự sai khác nhiều so với GCNQSDĐ. Cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào thực tế tặng cho, sử dụng đất để xác định diện tích đất tranh chấp thuộc quyền sở hữu của nguyên đơn là chưa đủ căn cứ.

[10] Về quá trình sử dụng đất, do các tài sản trên đất là cây cối không xác định được người trồng, chỉ còn móng nhà cũ do ông bà Trình H xây dựng nên chỉ có căn cứ để xác định ông bà Trình H2 có sử dụng đất từ khi được cấp GCNQSDĐ. Khi ông bà Trình H2 được cấp GCNQSDĐ, ông bà Đàm T5 có được biết thể hiện qua phiếu lấy ý kiến của khu dân cư ngày 10/9/2008. Ông bà Trình H2 có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất theo quy định. Xét ông bà Trình H2 và anh Tú A đã sử dụng đất ổn định từ khi được cấp GCNQSDĐ, không xảy ra tranh chấp với các hộ liền kề. Ông bà Đàm T5 đã được cấp đổi nhiều lần GCNQSDĐ, diện tích đất hiện tại được chỉnh lý, đo đạc lại nhiều lần qua các lần đăng ký biến động từ thời gian năm 2020, 2023 qua thời gian các đương sự thừa nhận có xảy ra tranh chấp vào năm 2014 nhưng ông bà Đàm T5 không có ý kiến đối với diện tích đất đã được cấp GCNQSDĐ của anh Tú A. Ông bà Đàm T5 không đưa ra được căn cứ chứng minh đối với diện tích đất đã tặng cho ông bà Trình H nên không có căn cứ để chấp nhận. Xét thủ tục cấp GCQNSDĐ cho anh Tú A được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục quy định nên không có căn cứ để chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

[11]

Từ những phân tích, nhận định nêu trên, xét thấy cần chấp nhận kháng cáo của bị đơn anh Trần Tú A, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Do đó, cần sửa Bản án dân sự sơ thẩm 01/2025/DS-ST ngày 12 tháng 8 năm 2025 của Tòa án nhân dân khu vực 5 – Sơn La.

[12] Về án phí và chi phí tố tụng: Về án phí sơ thẩm: Vụ án thuộc trường hợp tranh chấp về quyền sử dụng đất, Toà án không giải quyết phân chia quyền sử dụng đất theo phần nên cấp sơ thẩm xác định các đương sự phải chịu án phí có giá ngạch là không đúng. Nguyên đơn phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm do yêu cầu không được chấp nhận, tuy nhiên, nguyên đơn là người cao tuổi nên được miễn án phí dân sự sơ thẩm. Về chi phí tố tụng: Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không được chấp nhận nên nguyên đơn phải chịu chi phí xem xét thẩm định tại chỗ là 3.048.000 đồng. Về án phí phúc thẩm: Anh Trần Tú A không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. 8