Bản án 30/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về thủ tục tố tụng: Phiên tòa được triệu tập hợp lệ lần thứ hai, có đương sự vắng mặt, nhưng đã có đơn xin xét xử vắng mặt, có đương sự vắng mặt nhưng đã có ủy quyền, căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án vắng mặt một số người tham gia tố tụng. 10

[2] Kết quả xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản xác định: Về đất và lối đi các đương sự tranh chấp có tổng diện tích là 283,3m2, diện tích ký hiệu S1+S2+S3 là 254,3m2; S4 là 9,9m2 và S5 là 19,1m2, trong đó: [2.1] Diện tích đất yêu cầu mở lối đi của nguyên đơn là 235,7m2 gồm các đỉnh điểm từ điểm A1 đến các điểm A2, A3, A4, A5, A6, A7, A8, A9, A10, A11, A12, A13, A14, A15, B1, B2, B3, A20, A21, A22, A23, A24, A25, A26, A27, A28, A29; trong đó, có diện tích đã đổ bê tông ký hiệu S3-2 = 189,2m2; một hàng gạch chỉ dài 3,88m, cao 0,20m và đất vườn ký hiệu S2 = 37,0m2 có 18 cây đào nằm trong thửa đất 412 và có 03 cây đào, có 01 bức tường xây cao 1,5m, rộng 3,65m ký hiệu theo phụ lục mảnh trích đo là S1 = 9,5m2 đất nằm trong diện tích thửa đất 321. [2.2] Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập được mở đường đi diện tích là 216,9m2 gồm các đỉnh điểm từ điểm C1 đến các điểm C2, B2, B3, A20, A21, A22, A23, A24, A25, A26, A27, A28, A29, A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, A8, A9, A10, A11, A12, A13, A14; trong đó, có diện tích đã đổ bê tông ký hiệu S3-2 = 189,2m2, có một hàng gạch chỉ dài 3,88m, cao 0,20m và đất vườn ký hiệu S2 = 37,0m2 có 18 cây đào nằm trong một phần thửa đất 412 và có 03 cây đào, có 01 bức tường xây cao 1,5m, rộng 3,65m thuộc S1 = 9,5m2 đất nằm trong một phần diện tích thửa đất 321. [2.3] Phần đất và bê tông còn lại bà Lương Thị Ngọc P rút yêu cầu giải quyết ký hiệu là S3-1= 18,6m2 đất nằm trong thửa đất 412 có các đỉnh điểm ký hiệu từ điểm A16 đến các điểm A17, A18, A19, A20, B3, B2, B1. Phần đất và đường đi yêu cầu phản tố của bà Nông Thị H gồm diện tích đất và đường bê tông có ký hiệu là S3-1= 18,6m2 đất nằm trong thửa đất 412 có các đỉnh điểm ký hiệu từ điểm A16 đến các điểm A17, A18, A19, A20, B3, B2, B1; thửa đất ký hiệu S3-2 = 189,2m2, vị trí đỉnh điểm: A8, A9, A10, A11, A12, A13, A14, A15, B1, B2, B3, A20, A21, A22, A23, A24, A25, A26; thửa S4 = 9,9m2 từ điểm A8 đến các điểm B4, B5, B9, B10, A9 và thửa có ký hiệu S5 = 19,1m2 từ điểm B5 đến các điểm B6, B7, B8, B9, thuộc một phần thửa 412, 321 tờ bản đồ 56, bản đồ địa chính năm 1998 đã được Ủy ban nhân dân thành phố L, tỉnh Lạng Sơn cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 14/3/2019 và ngày 08/5/2018 cho bà Nông Thị H. [2.3] Về giá trị đất tranh chấp theo kết luận của Hội đồng định giá tài sản là 6.000.000 đồng/1m2, 21 cây đào trị giá là 3.192.000 đồng; bức tường xây cao 1,5m, rộng 3,65m trị giá là 1.487.000 đồng; 01 hàng gạch chỉ dài 3,88m, cao 0,20m không có giá trị sử dụng, do bà Nông Thị H xây để chặn lối đi; diện tích bê tông đổ làm lối đi trị giá là 35.946.000.

[3] Theo tài liệu có trong hồ sơ và lời trình bày của các đương sự, có căn cứ xác định khi chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà Vi Thị Thu H, bà Nông Thị H với tất cả các hộ gia đình nhận chuyển nhượng đất đều có thỏa thuận về mở lối đi chung với bà Nông Thị H, bà Vi Thị Thu H, theo đó bà Nông Thị H, bà Vi Thị Thu H có trách nhiệm làm đường bê tông rộng 03m, dọc theo bờ kè do gia 11 đình bà Nông Thị H xây dựng, kéo dài từ đường P đến hết diện tích đất mà các hộ đã nhận chuyển nhượng, các góc cua phải mở đủ rộng đảm bảo để ô tô rẽ vào, thời gian hoàn thành con đường là tháng 12 năm 2018. Tuy nhiên bà Vi Thị Thu H và bà Nông Thị H không thực hiện việc mở lối đi như đã thỏa thuận. Thực tế cho thấy do các hộ có nhu cầu sử dụng nên năm 2021 các hộ nhận đất chuyển nhượng đã tự bỏ tiền ra để đổ bê tông làm lối đi vào các khu đất của các hộ gia đình. Trong quá trình thi công con đường bà Nông Thị H đã gây khó khăn không cho mở lối đi thẳng theo thỏa thuận, nên các hộ gia đình đã thi công con đường đi qua phía trước nhà bà Nông Thị H tạo thành ngõ 72, khối Đ, phường L, tỉnh Lạng Sơn như hiện nay. Sau khi đã chuyển nhượng hết các thửa đất bên trong thì vào khoảng tháng 9 năm 2024 bà Nông Thị H và bà Vi Thị Thu H đã tự ý đập, phá con đường cắt ngang thành 02 đoạn, tạo thành rãnh có chiều dài 03m, rộng 30cm, sâu 30cm nên các hộ bên trong khó khăn trong việc đi lại.

[4]

Nhận thấy, gia đình bà Nông Thị H có các thửa đất tại khối Đ, phường C, thành phố L, tỉnh Lạng Sơn (nay là phường L, tỉnh Lạng Sơn), vào các năm 2017 đến 2020 bà Nông Thị H và bà Vi Thị Thu H có nhu cầu chuyển nhượng quyền sử dụng đất nên đã mở lối đi (chưa đổ bê tông) qua thửa 412, 321 của bà Nông Thị H từ đường P vào các thửa đất vườn bên trong và thực hiện chuyển nhượng cho các hộ gia đình bà Lương Thị Ngọc P và bà Nông Thị N thửa đất số 411 nay là thửa 169, diện tích 147,5m2; ông Tống Văn D, bà Hoàng T thửa đất số 374 nay là thửa 165, diện tích 91,5m2; Chị Nông Thị Q thửa đất số 319, nay là thửa 167, diện tích 92,8m2; bà H im Yến thửa 371 nay là thửa 162, diện tích 62,4m2; ông Hoàng Anh T thửa 372 nay là thửa 163, diện tích 107,2m2; anh Hoàng Long P (con bà Lương Thị Ngọc P) thửa đất 373, diện tích 111,5m2; bà Vy Thị L thửa 196 (tách từ thửa của bà Hoàng T im Y) có diện tích 62,6m2. Trong quá trình chuyển nhượng quyền sử dụng đất bà Nông Thị H và bà Vi Thị Thu H đều lập biên bản thỏa thuận với người nhận chuyển nhượng đất, với nội dung mở lối đi có chiều rộng 03m chiều dài đến thửa đất được chuyển nhượng và bà Nông Thị H, bà Vi Thị Thu H có trách nhiệm đổ mặt đường bê tông từ thửa đất chuyển nhượng tạo thành lối đi chung dọc theo bờ kè ra đến đường P, khối Đ, phường L, tỉnh Lạng Sơn. Sau khi nhận chuyển nhượng các hộ dân bên trong không thấy bà Nông Thị H, bà Vi Thị Thu H đổ bê tông làm lối đi theo thỏa thuận nên năm 2021 các hộ dân tự đóng góp tiền mua vật liệu xây dựng đổ đường bê tông, trong quá trình thi công bà Nông Thị H không cho mở lối đi theo biên bản thỏa thuận, buộc các hộ dân nêu trên mở lối đi qua trước cửa nhà bà Nông Thị H. Đến năm 2024 sau khi chuyển nhượng hết các thửa đất bên trong bà Nông Thị H và bà Vi Thị Thu H đã tự ý phá con đường bê tông, chặn lối đi chung làm các hộ nhận chuyển nhượng đất bên trong ngõ 72, đường P, khối Đ, phường L, tỉnh Lạng Sơn đi lại rất khó khăn. Tại Công văn số 223/UBND- THTĐT ngày 08 8 2025 của Ủy ban nhân dân phường L, tỉnh Lạng Sơn cho biết. Diện tích đất các đương sự tranh chấp được quy hoạch là Đất giao thông, không nằm trong ranh giới các dự án phải thu hồi đất và vị trí đất tranh chấp là ngõ kết nối với đường P, là lối đi duy nhất của khoảng 12 thửa đất.

Do đó, cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Lương T 12 Ngọc P, buộc bà Nông Thị H mở lối đi chung theo thỏa thuận khi nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, yêu cầu tháo dỡ, di dời tài sản trên đất và buộc bà Nông Thị H, bà Vi Thị Thu H chấm dứt hành vi cản trở việc đi lại của gia đình bà Lương Thị Ngọc P, Chị Nông Thị Q về cơ bản một phần có căn cứ.

[5]

Tuy nhiên, qua xem xét các tài liệu và lời trình bày của các bên đương sự thấy rằng, cấp sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, cụ thể: [5.1] Bị đơn có yêu cầu phản tố buộc nguyên đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan phải phá bỏ con đường bê tông trả lại nguyên hiện trạng đất như trước nên xác định đây là yêu cầu tranh chấp quyền sử dụng đất nhưng phần các thửa đất có ký hiệu S1 và S5 thuộc thửa đất 321 chưa qua hòa giải cơ sở. Việc thụ lý yêu cầu phản tố của bị đơn đối với người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông D, bà K, bà Y, ông T là không đúng quy định tại Điều 200 Bộ luật Tố tụng dân sự. [5.2] Viêc Tòa án cấp sơ thẩm sau khi đã có quyết định đưa vụ án ra xét xử và tiến hành hoãn phiên tòa sau đó lại tiến hành thông báo thụ lý yêu cầu độc lập của bà Nông Thị Q. Như vậy, là thụ lý khi đã mở phiên họp việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải nên việc thụ lý yêu cầu độc lập là vi phạm quy định tại khoản 2 Điều 201 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. [5.3] Cấp sơ thẩm chưa làm rõ phần diện tích đất tranh chấp có các đỉnh điểm B1, A14, A15 đã đổ bê tông có nằm trong diện tích đất mà bên nguyên đơn cũng như người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đã nhận chuyển nhượng hay chưa hay vẫn thuộc thửa đất 412 của bà Nông Thị H đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà đã quyết định chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn cũng như người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập và phần đất này nếu không thuộc trường hợp đã chuyển nhượng cho nguyên đơn hoặc người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan và có nằm trong thỏa thuận mở đường đi hay chưa và đã qua hòa giải hay không vẫn chưa được làm rõ nên cấp phúc thẩm không thể khắc phục được. Mặt khác, phần diện tích S3-1 = 18,6m2, xét thấy cấp sơ thẩm chấp nhận phản tố của bị đơn và đình chỉ yêu cầu của nguyên đơn là không có căn cứ, vì đối với phần diện tích này nguyên đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đã đổ bê tông xuống mà phần diện tích này là nằm trong thỏa thuận mở đường đi như vậy là mâu thuẫn. Cấp sơ thẩm cũng chưa làm rõ trong phụ lục trích đo thửa đất phát hành theo bản án gồm các thửa đất 165, trước đây là thửa 374 của ông D, bà K; thửa 163 trước đây là thửa 372 là của ông T cũng như thửa 164 là của ai, ở vị trí nào trong phục lục và cũng chưa chồng ghép bản đồ và cũng là để xác định yêu cầu mở lối đi trong đó có các góc cua để đảm bảo xe ô tô đi vòng qua được ngoặc rẽ ở điểm A12 giáp thửa 162, vì các thửa đất 371, 372, 373 và 374 trước đây đi theo lối rẽ này được. Theo bút lục 239 thì đằng sau thửa đất 196 thể hiện trên phục lục thì có các thửa đất 163, 164, 165, trong đó thửa 163 là của bà P tặng cho anh P, thửa 164, 165 là của ông D bà K, và theo biên bản thỏa thuận thì bản thân bà Nông Thị H cũng phải có trách nhiệm mở lối đi vào các thửa đất này. 13

[6] Xét về nội dung yêu cầu giải quyết: [6.1] Đối với diện tích thuộc ký hiệu thửa S3-2 là 189,2m2. Thấy rằng nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập yêu cầu mở lối đi theo thỏa thuận khi chuyển nhượng quyền sử dụng đất với bà Nông Thị H nhưng trong thỏa thuận không nói rõ (xác định được vị trí, đỉnh điểm cụ thể) việc mở lối đi từ đường P qua diện tích thuộc S1 có các đỉnh điểm A1, A2, A3, A4, A5, A6, A30, A29 thuộc thửa đất số 321 để vào thửa đất 412 hay mở từ đường P qua diện tích S4 = 9,9m2 có các đỉnh điểm B5, B9, b10, A9, A8 và S5 = 19,1m2. có các đỉnh điểm B5, B6 ,B7, B8, B9 thuộc một phần các thửa đất 321, 412 để tiếp tục đi vào thửa đất 412 mà chỉ thỏa thuận bà Nông Thị H và Vi Thị Thu H có trách nhiệm mở đường từ đường P rẽ vào dọc bờ kè khu đất nhà bà Nông Thị H và bà Vi Thị Thu H đến thửa đất 371, 372, 373. [6.2] Thực tế xác định từ năm 2019 nguyên đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đã đi qua phần diện tích đất S4, S5 này và năm 2021 phía nguyên đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đã tiếp tục tự đổ bê tông đi theo hiện trạng hiện này là qua S5 có các đỉnh điểm B5, B6, B7, B8, B9 thuộc một phần thửa đất 321 và vào diện tích S4 có các đỉnh điểm B5, B8, B9, B10, A9, A8 thuộc một phần thửa 412 tờ bản đồ 58, nay lại yêu cầu mở thêm lối đi mới qua diện tích S1 và S2 cũng như chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn buộc nguyên đơn hộ bà Lương Thị Ngọc P, Chị Nông Thị Q trả lại diện tích đất và tháo dỡ, di dời diện tích bê tông đổ làm lối đi trên tổng diện tích đất 47,6m2, theo sơ đồ thửa đất tranh chấp ký hiệu là S4 = 9,9m2 từ điểm A8 đến các điểm B4, B5, B9, B10, A9 và S5 = 19,1m2 từ điểm B5 đến các điểm B6, B7, B8, B9 và diện tích S3-1 = 18,6m2 là gây thiệt hại cho các bên và phần diện tích đất thuộc S4, S5 cấp sơ thẩm đã chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn và phần này không bị kháng cáo, kháng nghị nên cấp phúc thẩm không thể khắc được.

[7] Mặt khác, việc cấp sơ thẩm buộc bà Nông Thị H phải di dời cây trồng và tháo dỡ một phần bức tường rào trong phần diện tích S1, S2 mà không buộc phía nguyên đơn bồi thường cây trồng và bức tường gạch do bà Nông Thị H tạo dựng từ khoảng cuối năm 2017 và đầu năm 2018 cho bị đơn là gây thiệt hại cho bị đơn và không đảm bảo công bằng và tính khách quan, vì vào năm 2019 nguyên đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đã đi qua diện tích S5, S4 để đi và các thửa đất do mình đã mua và năm 2021 bên nguyên đơn và những nười có quyền lợi nghĩa vụ liên quan khi làm đường bê tông thì đã làm qua phần diện tích S4, S5, như vậy đã mặc nhiên thừa nhận sự tồn tại các cây trồng và bức tường xây cũng như quyền quản lý sử dụng của bà H.

[8] Ngoài ra bản án còn có một số sai sót, cụ thể: Tại mục 2 phần quyết định của Bản án sơ thẩm tuyên chấp nhận yêu cầu của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập bà Nông Thị Q, buộc bị đơn bà Nông Thị H phải mở lối đi chung diện tích 216,9m2 (đối với yêu cầu của bà Q) nằm trong phần thửa 412, 321 tờ bản đồ số 58 bản đồ địa chính phường L nhưng không nêu phần diện tích thuộc từng thửa 412, 321 cụ thể là bao nhiêu là không đầy đủ, khó khăn cho công tác thi hành án. Đồng thời, phần diện tích 216,9m2 14 tại mục 2 phần quyết định lại xác định bao gồm cả diện tích S3-2 = 189,2m2, S2 = 37m2 và S1 = 9,5m2, tổng diện tích 235,7m2, như vậy là vượt quá diện tích 216,9m2. [8.1] Tại mục 2 phần quyết định của Bản án sơ thẩm buộc bà Nông Thị H phải tháo dỡ, di dời 01 hàng gạch chỉ dài 3,88m, cao 0,2m nằm trên diện tích S3-2 = 189,2m2 nhưng không nêu rõ đỉnh, điểm vị trí hàng gạch chỉ là không đảm bảo; phần diện tích đất S1 = 9,5m2 bà Nông Thị H phải di dời 03 cây đào được ký hiệu các đỉnh điểm từ điểm A1 đến điểm A2, A3, A4, A5, A29 trong bản án không phù hợp với đỉnh, điểm theo trích đo (tại điểm A5 - A29) thiếu đi phần đỉnh A6, gây khó khăn cho công tác thi hành án. [8.2] Tại mục 3 phần quyết định của Bản án sơ thẩm đình chỉ giải quyết đối với diện tích 18,6m2; tại mục 4 phần quyết định của Bản án sơ thẩm chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của bà Nông Thị H đối với diện tích 47,6m2 bao gồm diện tích S3-1 = 18,6m2, S4 = 9,9m2 và S5 = 19,1m2 nhưng không nêu các diện tích đất này thuộc thửa đất, tờ bản đồ nào là không đầy đủ, khó khăn cho công tác thi hành án.

[9]

Từ những phân tích nêu trên cấp sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và đánh giá chứng cứ không đầy đủ, không chính xác, không công bằng gây thiệt hại cho cả hai bên đương sự, cấp phúc thẩm không thể khắc phục được nên cần hủy bản án sơ thẩm để cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục chung.

[10] Về chi phí tố tụng: Chi phí tố tụng sẽ được xem xét giải quyết lại tại cấp sơ thẩm.

[11] Về án phí: [11.1] Về án phí sơ thẩm: Do hủy bản án sơ thẩm nên án phí sẽ được xem xét giải quyết lại tại cấp sơ thẩm. [11.2] Về án phí phúc thẩm: Do hủy Bản án sơ thẩm nên người kháng cáo không phải chịu tiền án phí dân sự phúc thẩm.

[12] Xét đề nghị đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn là có căn cứ pháp lý, đúng quy định của pháp luật nên được chấp nhận.