Bản án 16/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

:

[1]. Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của ông Trần Mạnh C làm trong hạn luật định và đã nộp án phí dân sự phúc thẩm nên hợp lệ, được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2] Xét nội dung kháng cáo của ông Trần Mạnh C: [2.1] Về tư cách pháp lý của các bên và giá trị pháp lý của Giấy chứng nhận: Ông Trần Mạnh C và bà Nguyễn Thị V là người sử dụng hợp pháp thửa đất số 185b, tờ bản đồ số 05, diện tích 240m² tại xóm 1, xã Nghi Kim, thành phố Vinh (nay là phường Vinh Hưng), tỉnh Nghệ An, được UBND huyện Nghi Lộc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AA 117153 ngày 19/8/2004. Gia đình ông Phạm Tiến L, bà Nguyễn Thị N cũng được cấp Giấy chứng nhận quyền sử 6 dụng đất hợp pháp đối với thửa đất liền kề. Các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của hai bên được cấp đúng trình tự, thủ tục, phù hợp hồ sơ địa chính, không bị khiếu nại, tranh chấp tại thời điểm cấp nên đều có giá trị pháp lý và được pháp luật bảo vệ. [2.2] Về nguồn gốc bức tường rào và quá trình sử dụng đất: Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy, bị đơn ông Trần Mạnh C và bà Nguyễn Thị V đều thống nhất thừa nhận bức tường rào tranh chấp là do bà D (chủ sử dụng đất trước đây) xây dựng từ năm 2004. Tại thời điểm xây dựng, các bên liên quan không phát sinh tranh chấp về vị trí bức tường và bị đơn cũng không có ý kiến phản đối đối với việc xây dựng bức tường này.

Tuy nhiên, trong suốt quá trình giải quyết vụ án, bị đơn không xuất trình được bất kỳ tài liệu, chứng cứ nào là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành hoặc văn bản thỏa thuận hợp pháp giữa các chủ sử dụng đất để xác định ranh giới giữa hai thửa đất là “tim tường” hay “mép tường”. Việc bị đơn cho rằng ranh giới là tim tường chỉ là lời trình bày một phía, không có cơ sở pháp lý chứng minh. Do không có tài liệu pháp lý xác định cụ thể ranh giới giữa hai thửa đất, nên không có căn cứ để chấp nhận yêu cầu của bị đơn về việc xác định ranh giới theo tim tường. Quá trình sử dụng đất, các bên đều thừa nhận ranh giới giữa hai thửa đất là bức tường rào do chủ sử dụng đất cũ xây dựng; sau khi được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hai gia đình sử dụng ổn định, liên tục, không phát sinh tranh chấp cho đến năm 2023 khi gia đình ông Lực, bà N làm thủ tục cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong quá trình ký giáp ranh, ông C, bà V không đồng ý xác định ranh giới theo hồ sơ cấp Giấy chứng nhận mà chỉ chấp nhận ranh giới theo kết quả đo đạc năm 2018, dẫn đến phát sinh tranh chấp. [2.3] Về giá trị pháp lý của kết quả đo đạc năm 2018, kết quả đo đạc phục vụ tố tụng năm 2024: Căn cứ hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2004 và kết quả xác minh của UBND xã Nghi Kim (nay là UBND phường Vinh Hưng) xác định bức tường rào nằm trong thửa đất của gia đình ông Lực, bà N. Kết quả đo đạc năm 2018 đưa bức tường rào vào đất của gia đình ông Cường, bà V; tuy nhiên, quá trình đo đạc này không có sự tham gia xác định ranh giới của gia đình ông Lực, chữ ký mang tên ông Phạm Tiến L trong hồ sơ đo đạc năm 2018 không phải do ông L ký. Việc đo đạc, lập bản đồ địa chính năm 2018 chỉ là hoạt động kỹ thuật phục vụ công tác quản lý nhà nước về đất đai, không phải là thủ tục hành chính làm phát sinh, thay đổi hay chấm dứt quyền sử dụng đất.

Do đó, kết quả đo đạc năm 2018 không phải là căn cứ pháp lý để điều chỉnh quyền sử dụng đất đã được cấp Giấy chứng nhận hợp pháp.Trong suốt quá trình giải quyết vụ án, bị đơn không xuất trình được bất kỳ văn bản nào của cơ quan có thẩm quyền xác định bờ tường rào là ranh giới pháp lý hoặc thuộc quyền sử dụng của gia đình bị đơn. Các Giấy chứng nhận 7 quyền sử dụng đất cũng không thể hiện bờ tường là tài sản chung hay mốc ranh giới thuộc về bị đơn.

Do đó, việc bị đơn cho rằng bờ tường rào thuộc quyền sử dụng của mình chỉ là ý kiến chủ quan, không có căn cứ pháp lý. [2.4] Về việc yêu cầu tháo dỡ các công trình và hậu quả pháp lý: Đối với các tài sản do gia đình ông Cường, bà V gia cố trên bức tường rào (08 chấu sắt và đoạn tường xây chồng phía sau), việc xây dựng này được thực hiện trên phần đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của gia đình ông Lực, bà N, đã xâm phạm quyền sử dụng đất của nguyên đơn. Tại phiên tòa, bị đơn đồng ý tháo dỡ các công trình xây dựng gắn trên bờ tường là hợp lý. [2.5] Về ý kiến của bị đơn không lấn chiếm đất của nguyên đơn: Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng: bức tường rào đã tồn tại ổn định từ năm 2004, trước thời điểm nguyên đơn nhận chuyển nhượng đất; trong suốt quá trình sử dụng đất của các chủ sử dụng trước đây và của nguyên đơn, không phát sinh tranh chấp về việc bị đơn lấn chiếm đất. Các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án không thể hiện bị đơn có hành vi dịch chuyển mốc giới hoặc xây dựng công trình mới lấn sang phần đất của nguyên đơn. Diện tích 2,7m² được xác định trên cơ sở đo đạc phục vụ tố tụng, trong khi hiện trạng sử dụng đất đã ổn định từ trước, việc bị đơn đồng ý tháo dỡ chỉ thể hiện thiện chí giải quyết tranh chấp, không đồng nghĩa với việc thừa nhận có hành vi lấn chiếm đất hoặc thừa nhận nghĩa vụ phải trả lại diện tích 2,7m².

Do đó, Hội đồng xét xử phúc thẩm có cơ sở xác định bị đơn không có hành vi lấn chiếm đất của nguyên đơn, Toà án cấp sơ thẩm tuyên buộc ông C phải trả lại diện tích 2,7m² đất là chưa đúng với bản chất vụ án. Do đó cần sửa lại cách tuyên án cho phù hợp với nội dung tranh chấp.

[3] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật

[4] Về án phí dân sự: Do kháng cáo được chấp nhận nên bị đơn không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định.